ธรรมะเพื่อประชาชน พร้อมภาพประกอบ คติธรรม ข้อคิดสอนใจ

ดูก่อนท่านผู้เห็นภัยในวัฏสงสาร ท่านทั้งหลายอย่ากลัวต่อบุญเลย เพราะคำว่าบุญนี้เป็นชื่อของความสุข ดูก่อนท่านผู้เห็นภัยในวัฏสงสาร เราย่อมรู้ชัดผลแห่งบุญอันน่าปรารถนา น่าใคร่ น่าพอใจ ที่เราเสวยแล้วตลอดกาลนาน

ชาดก : ธรรมะเพื่อประชาชน Dhamma for peopleรวมนิทานอีสปพร้อมภาพประกอบ  ข้อคิดสอนใจ

ธรรมะเพื่อประชาชน : คุณแห่งศีล ๓


ธรรมะเพื่อประชาชน : คุณแห่งศีล ๓

Dhamma for people
ธรรมะเพื่อประชาชน

TD0905_01.jpg

ความสำคัญของศีล ๑ คุณแห่งศีล ๓


                การสั่งสมอารมณ์ดีอารมณ์สบาย จะทำให้เราเข้าถึงพระธรรมกายภายในได้ง่ายขึ้น อารมณ์ดีๆ มีความพึงพอใจในการนั่งธรรมะ แม้เพียงสัก ๕ นาทีก็มีคุณค่า แล้วเราก็ค่อยๆ เพิ่มเวลาขึ้นไป หมั่นฝึกใจหยุดนิ่งไปเรื่อยๆ แม้วันนี้จะดีไม่เท่าวันวานก็ช่าง ให้ทำใจเฉยๆ ขอเพียงมีฉันทะมีความเพียรฝึกไปเรื่อยๆ เดี๋ยวก็ดีเอง นี่เป็นทางมาแห่งบารมีของเรานะจ๊ะ ความเจริญงอกงามของจิตใจเกิดขึ้นทุกวินาที แม้เราอาจคิดว่าไม่เห็นจะก้าวหน้าอะไรไม่เห็นมีอะไรใหม่มาให้ดู เราอาจรู้สึกอย่างนี้ก็ตาม แต่ความละเอียดความบริสุทธิ์ก็ถูกสั่งสมเอาไว้ในใจแล้ว เราอาจดูเหมือนช้าแต่ความจริง จิตใจของเราได้รับการพัฒนาขึ้นไปเรื่อยๆ ขอเพียงเราขยันเจริญสมาธิภาวนา หมั่นสั่งสมอารมณ์ดีอารมณ์สบายอารมณ์ที่ใจหยุดนิ่ง บุญละเอียดก็จะเกิดขึ้นทุกครั้งที่เราลงมือปฏิบัติอย่างที่เราไม่รู้ตัวเลย กายวาจาใจของเราจะถูกกลั่นให้สะอาด บริสุทธิ์เพิ่มขึ้นทุกวัน ในที่สุดเราก็จะไปถึงเป้าหมายได้ เข้าถึงพระธรรมกายภายในตัวกันทุกคนนะจ๊ะ

 


                     มีธรรมภาษิตที่ปรากฏใน พรหมชาลสูตร ความว่า 
               ท่านทั้งหลายจงตามรักษาศีล จงเป็นผู้มีศีลเป็นที่รักมีความเคารพในศีลทุกเมื่อ เหมือนนกต้อยตีวิดรักษาฟองไข่ เหมือนจามรีรักษาขนหาง เหมือนคนมีบุตรคนเดียวรักษาบุตรผู้เป็นที่รัก และเหมือนคนมีนัยน์ตาข้างเดียวรักษานัยน์ตาที่ยังเหลืออีกข้างเธอ ที่ผ่านมาเราก็ได้ทำความเข้าใจนิยามของคำว่า ศีล ตามนัยยะต่างๆ ของคำศัพท์กันแล้วนะจ๊ะ แต่ศีลก็จะมีความหมายอีกหลายอย่าง 


                     ดังเช่นในคัมภีร์ปฏิสัมภิทามรรค พระสารีบุตรได้กล่าวว่า ศีล คือเจตนาเป็นความตั้งใจที่จะงดเว้นจากกายทุจริต ๓ อย่าง ไม่ฆ่าสัตว์ ไม่ลักทรัพย์ ไม่ประพฤติผิดในกาม  แล้ววจีทุจริต ๔ อย่างคือ ไม่พูดเท็จ ไม่พูดส่อเสียด ไม่พูดคำหยาบ ไม่พูดเพ้อเจ้อ 


                     ศีลคือเจตสิก หมายถึงการงดเว้นจากมโนทุจริต ๓ คือไม่อยากได้ของผู้อื่น ไม่พยาบาท มีความเห็นชอบ ศีล คือความสำรวมระวัง การปิดกั้นความชั่ว ศีลคือการไม่ล่วงละเมิดข้อห้ามหรือละเมิดกฎกติกาอันชอบธรรม ที่บัญญัติขึ้นมาเพื่อความอยู่ร่วมกันอย่างมีความสุขและข่มบุคคลผู้เก้อยาก แม้ศีลจะมีหลายความหมายแต่ที่สำคัญที่สุดคือ เจตนา หมายถึงว่ามีเจตนาหรือตั้งใจที่จะงดเว้นจากความชั่ว ความทุจริตสิ่งที่ไม่ดีทุกอย่าง การรักษาศีลจึงเป็นบุญกริยาวัตถุคือ วิธีการทำบุญอย่างหนึ่งที่ช่วยเกื้อหนุนการทำความดีเบื้องสูงให้สมบูรณ์ขึ้น เพราะทุกครั้งที่เราตั้งใจงดเว้นจากความชั่ว ตั้งใจจะไม่เบียดเบียนใคร ย่อมจะเกิดกระแสแห่งความดี เกิดความเมตตาขึ้นมาในใจ ที่เราเรียกว่า กระแสบุญ อันเป็นเครื่องชำระจิตใจของเราให้สะอาดบริสุทธิ์ เมื่อใจบริสุทธิ์ก็จะทำให้การทำความดีที่ยิ่งกว่าศีลเช่น การเจริญสมาธิภาวนาทำได้สมบูรณ์ขึ้น การรักษาศีลจึงเป็นการพัฒนาคุณภาพชีวิตและจิตใจให้บริสุทธิ์สูงส่งดีงามยิ่งขึ้น 


                 นอกจากนี้ศีลยังเป็นคุณธรรมอันจะนำไปสู่กุศลธรรมเบื้องสูงคือ อธิจิตและอธิปัญญาต่อไปดังที่พระพุทธองค์ตรัสไว้ว่า ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย พืชและภูตคามเหล่าใดเหล่าหนึ่ง ที่ถึงความเจริญงอกงามไพบูลย์พืชและภูตคามเหล่านั้นทั้งหมด อาศัยแผ่นดินตั้งอยู่บนแผ่นดินจึงถึงความเจริญงอกงามไพบูลย์ฉันใด ภิกษุอาศัยศีล ตั้งอยู่ในศีลเจริญโพชฌงค์ ๗ ย่อมถึงความไพบูลย์ในธรรมทั้งหลายได้ฉันนั้น หมายถึงว่าคุณธรรมทั้งหลายที่สูงๆขึ้นไป จะงอกงามไพบูลย์ขึ้นมาได้ก็พระอาศัยคุณธรรมพื้นฐาน ที่เป็นหลักคือศีลนั่นเอง

 

                    ทีนี้เรามาศึกษาประเภทของศีลกันต่อนะจ๊ะ ว่าศีลมีกี่ประเภทแต่ละประเภทมีความแตกต่างหรือเหมือนกันอย่างไรบ้าง กล่าวโดยย่อศีล มี ๓ ประการคือ


                       ๑. ศีล ๕ ภาษาพระท่านเรียกว่าเบญจศีล นิจศีลหรือจุลละศีล เป็นศีลพื้นฐานแต่มีความสำคัญมาก เพราะการที่เราจะรักษาภาวะปกติของความเป็นมนุษย์เอาไว้ได้นั้น จะต้องรักษาศีล ๕ เป็นอย่างน้อยให้ได้เสียก่อน 


                    อย่างที่ ๒. คือ ศีล ๘ เรียกว่าอุโบสถศีลหรือมัชฌิมศีล เป็นศีลที่นิยมรักษากันในวันพระ หรือในโอกาสบุญพิเศษตามที่ต้องการ เพื่อเป็นการยกระดับจิตใจให้สูงขึ้น บางท่านไม่ปรารถนาจะบวชแต่ต้องการประพฤติพรหมจรรย์ ก็สามารถรักษาศีล ๘ จนตลอดชีวิตได้เช่นกัน 


                         ศีล อย่างที่ ๓. คือปาริสุทธิศีล เป็นมหาศีลสำหรับผู้ที่มุ่งสู่ความบริสุทธิ์หลุดพ้น และปรารถนาความสงบสุขของชีวิตเช่น พระภิกษุในพระพุทธศาสนา การรักษาศีลนี้จะเกื้อกูลต่อการทำภูมิจิตให้สูงยิ่งขึ้น ซึ่งมีผลต่อการทำใจให้หลุดพ้นจากอาสวกิเลส ที่นอนเนื่องอยู่ภายใน 


                            มหาศีล(ปาริสุทธิศีล)นี้มีอยู่ ๔ ประการคือ 


                           ปาฏิโมกขสังวรศีล คือ การสำรวมในพระปาฏิโมกข์ หรือศีล ๒๒๗ ข้อ ที่พระพุทธองค์ทรงบัญญัติไว้ การจะรักษาศีลนี้ได้ต้องอาศัยศรัทธา สติ หิริ โอตตัปปะและความตั้งใจจริง 


                            อินทรียสังวรศีล คือ การสำรวมในอินทรีย์ ๖ อันประกอบด้วย ตา หู จมูก ลิ้น กาย ใจ ไม่ให้ยินดียินร้ายในการเห็นรูป ฟังเสียง ได้กลิ่น ลิ้มรส การถูกต้องสัมผัส หรือในการรับรู้อารมณ์ต่างๆ ด้วยใจ หมายความว่า ต้องสำรวมระวังไม่ให้บาปอกุศลเกิดขึ้นในใจ 


                         อาชีวปาริสุทธิศีล คือ การเลี้ยงชีพโดยทางที่ชอบธรรม ไม่หลอกลวงผู้อื่น การจะทำให้ศีลข้อนี้บริสุทธิ์ได้ ต้องอาศัยสัจจะ มีความสันโดษรู้จักพอในการแสวงหา ไม่หาเลี้ยงชีพด้วยวิธีอื่นเช่น ดูดวง ทำนายโหราศาสตร์ ไสยเวทย์เป็นต้น 


                         ปัจจัยสันนิสิตศีล คือ การพิจารณาปัจจัย ๔ อันได้แก่ อาหาร ที่อยู่อาศัย เครื่องนุ่งห่ม ยารักษาโรค ให้เหมาะควรแก่สมณะบริโภค ศีลข้อนี้ก็จะทำให้บริสุทธิ์บริบูรณ์ได้ ต้องอาศัยปัญญาในการพิจารณาเพราะถ้าขาดปัญญาก็จะทำให้บริโภคขบฉันอย่างเป็นหนี้ 


                             ปาริสุทธิศีลทั้ง ๔ ประการนี้ เป็นคุณธรรมที่จะช่วยประคับประคองชีวิตของบรรพชิตให้มีแต่ความหมดจดผ่องใส แล้วยังส่งผลให้บรรลุธรรมภายในได้อีกด้วย การจะรักษาศีลให้บริสุทธิ์บริบูรณ์นั้นไม่ใช่ของพอดีพอร้ายนะจ๊ะ 


                            เหมือนในสมัยพุทธกาล มีพราหมณ์คนหนึ่งเข้ามาถามพระสารีบุตรว่า ในชีวิตของท่านตั้งแต่เกิดมามีอะไรที่ทำได้ยากบ้าง พระเถระตอบว่า การบวชเป็นสิ่งที่ทำได้ยาก เพราะต้องอาศัยความศรัทธา กล้าตัดสินใจที่จะสละความสุขทางโลก แล้วมาประพฤติพรหมจรรย์ ฝึกหัดขัดเกลาตนเอง ให้หลุดพ้นจากอาสวกิเลส ซึ่งเป็นการกระทำที่สวนกระแสโลก 


                             พราหมณ์ถามต่อไปว่า แล้วมีอะไรที่ยากกว่านั้นอีกไหม ท่านตอบว่า มี คือการบวชตลอดชีวิตไงล่ะ บวชระยะสั้นเพียงไม่กี่เดือน แม้ต้องมีความยากลำบากในการดำเนินชีวิต แต่ก็เป็นช่วงสั้นๆ เท่านั้น ส่วนการบวชตลอดชีวิตต้องอาศัยกำลังใจที่สูงส่ง ต้องมีความอดทนที่ประกอบด้วยปัญญาอย่างยิ่งยวด 


                          พราหมณ์ฟังแล้วก็รู้สึกฉงน จึงถามต่อไปว่าแล้วยังมีอะไรที่ท่านคิดว่ายากกว่านี้อีกไหม พระเถระก็ตอบว่า มีซิพราหมณ์ การทำศีลให้บริสุทธิ์บริบูรณ์ตลอดชีวิตความเป็นสมณะ เป็นเรื่องที่ทำได้ยากอย่างยิ่ง เพราะตราบใดที่พระภิกษุยังเป็นปุถุชนอยู่ โอกาสประพฤติผิดพลาดมีอยู่ตลอดเวลา บางท่านแม้บวชได้ตลอดชีวิตแต่ภายในยังรกชัฏไปด้วยกิเลสเครื่องเศร้าหมองก็มี ไม่ได้มีธรรมที่เป็นคุณเครื่องของความเป็นสมณะ แต่ก็ปฏิญญาว่าเป็นสมณะ ครั้นละโลกก็ไปบังเกิดในอบาย ส่วนผู้ที่สามารถทำศีลในบริสุทธิ์บริบูรณ์ จนก่อเกิดเป็นสมาธิที่ตั้งมั่นภายใน สามารถทำตนนี้หลุดพ้นจากอาสวกิเลสไปสู่พระนิพพาน นับเป็นบุคคลผู้หาได้ยากอย่างยิ่ง 


                      นี่ก็เป็นลำดับขั้นพัฒนาการของการรักษาศีล ถ้าทำได้สมบูรณ์จะนำไปสู่นิพพานทีเดียวนะจ๊ะ การจะรักษาศีลให้บริสุทธิ์บริบูรณ์ได้นั้นเป็นหน้าที่ของเรา ถ้าเรารักตัวของเราเองก็ต้องรักษาศีล เพราะศีลจะหล่อหลอมชีวิตเราให้มั่นคงอยู่ในกุศลธรรม ซึ่งจะต้องหมั่นเตือนตัวเองในการรักษาศีลทุกวัน ต้องอาศัยสติคอยควบคุมกาย วาจาและใจไม่ให้ร่วงละเมิดศีล แล้วต้องอาศัยปัญญาทำในสิ่งที่ถูกที่ควรเสมอ เมื่อศีลเราบริสุทธิ์สมาธิเราก็จะก้าวหน้า ปัญญาก็จะสว่างไสว ซึ่งจะเป็นเหตุทำให้เราได้บรรลุมรรคผลนิพพานกันทุกคนนะจ๊ะ

 


 ยอมรับนโยบายข้อมูลส่วนบุคคล