
Dhamma for people
ธรรมะเพื่อประชาชน

ความสำคัญของศีล ๑ คุณแห่งศีล ๔
การเจริญสมาธิภาวนาเป็นพุทธวิธีในการทำใจให้สงบ ให้ผ่อนคลายจากความตึงเครียด ที่เต็มไปด้วยการต่อสู้แข่งขัน ฉะนั้นในการนั่งสมาธิเราอย่าไปตั้งใจมากเกินไป เหมือนการต่อสู้แข่งขันนั้นไม่ได้ เพราะมันคนละวัตถุประสงค์กัน อย่างน้อยก็เพื่อพักผ่อนทั้งร่างกายและจิตใจ เราต้องทำตัวให้สบายทำใจให้หยุดให้นิ่ง แล้วก็ทำเฉยๆ ที่ศูนย์กลางกายฐานที่ ๗ อย่าไปกังวลเรื่องเวลา ให้กำหนดใจไว้ที่ศูนย์กลางกายก็พอแล้ว ถ้าตึงหรือเครียดก็อย่าไปฝืนให้ผ่อนคลาย นึกถึงสิ่งที่ทำให้ใจเราสดชื่นเบิกบาน อาจจะเป็นเรื่องของธรรมชาติ ที่ทำให้ใจเราสบาย ความงามของดอกไม้หรือเรื่องของความดี บุญกุศลที่เราทำแล้วเราเกิดความปลื้มใจ เมื่อใจสบายแล้วเราค่อยกลับมาฝึกหยุดนิ่งต่อที่ศูนย์กลางกาย ปรับปรุงวิธีให้พอเหมาะพอดีไปเรื่อยๆ แล้วเราจะเข้าถึงพระธรรมกายกันอย่างสบายใจกันทุกคนนะจ๊ะ
มีธรรมภาษิตที่ปรากฎในสีลวเถรคาถาความว่า
เวลา จ สํวรํ สีลํ จิตฺตสฺส อภิหาสนํ
ติตฺถญฺจ สพฺพพุทฺธานํ ตสฺมา สีลํ วิโสธเย
ศีลเป็นเขตแดนเป็นเครื่องปิดกั้นความทุจริต ทำจิตให้ร่าเริงแจ่มใส และเป็นท่าหยั่งลงมหาสมุทรคือ นิพพานของพระพุทธเจ้าทั้งหลาย เพราะฉะนั้นบุคคลพึงรักษาศีลให้บริสุทธิ์
มนุษย์ไม่ได้ดำรงชีวิตอยู่อย่างโดดเดี่ยวเพียงลำพังหากแต่อยู่ร่วมกันเป็นสังคมใหญ่ ตั้งแต่อยู่กันเป็นครอบครัว เป็นหมู่บ้าน เป็นอำเภอ เป็นจังหวัดเรื่อยไปจนถึงระดับประเทศ และเป็นสังคมโลกใบเดียวกัน ดังนั้นน่ะมนุษย์จึงต้องมีเขตแดนหรือเครื่องกั้น ที่จะไม่ทำความผิดต่อกันและกันมีข้อตกลงระหว่างกัน ในการที่จะใช้ชีวิตร่วมกันอย่างสันติสุข ซึ่งข้อตกลงดังกล่าวนั้นก็คือ มนุษยธรรมหรือศีล ๕ นั่นเอง เพราะฉะนั้นในวันนี้หลวงพ่อจะอธิบายวัตถุประสงค์ ในการบัญญัติศีล ๕ โดยมีความเป็นมาอย่างไรบ้าง ลูกๆ จะได้เข้าใจแล้วก็นำไปปฏิบัติได้อย่างถูกต้องนะจ๊ะ
เริ่มจากสิ่งแรกที่ทุกชีวิตเกิดมานับแต่ลืมตาดูโลก สิ่งนั้นคือชีวิตใหม่ ดังนั้นทุกชีวิตไม่ว่าจะยากดีมีจน จะเป็นคนหรือสัตว์ต่างก็รักและหวงแหนชีวิตของตนไม่น้อยไปกว่ากันเลย ในเมื่อเรารักชีวิตปรารถนาจะมีชีวิตอยู่อย่างมีความสุข ไม่ต้องการให้ใครมาเบียดเบียนชีวิตเรา ผู้อื่นก็ย่อมจะรู้สึกเช่นเดียวกัน ดังนั้นจึงเกิดมนุษยธรรมข้อแรกขึ้นมาว่า ปาณาติปาตา เวระมณี สิกขาปะทัง สะมาทิยามิ เราจะสมาทานสิกขาบทคือ การงดเว้นจากการฆ่าหรือเบียดเบียนชีวิตผู้อื่น ทั้งที่เป็นมนุษย์ด้วยกัน รวมไปถึงสรรพสัตว์ทุกชนิด
ความรักชีวิตได้สอนให้สรรพชีวิตรู้จักแสวงหาทรัพย์ อันเป็นเครื่องหล่อเลี้ยงชีพ แม้จะเหนื่อยยากเพียงใด ทุกชีวิตต่างก็ดิ้นรนหาทรัพย์มาเลี้ยงชีวิตตน ทรัพย์สมบัติที่ได้มาด้วยความยากลำบากนั้น ไม่ว่าจะต่ำต้อยน้อยค่าหรือมีมูลค่าแค่ไหนต่างก็เป็นของรักของหวงทั้งสิ้น เราย่อมไม่ต้องการให้ใครมาฉบฉวยแย่งชิงไปจากเรา ผู้อื่นก็ย่อมไม่ต้องการเช่นนั้นเหมือนกัน ดังนั้นเนี่ยจึงเกิดมนุษยธรรมข้อที่ ๒ ว่า อทินนาทานา เวระมณี สิกขาปะทัง สะมาทิยามิ คือเราจะสมาทานซึ่งสิกขาบท คือการงดเว้นจากการลักขโมย หรือแย่งชิงทรัพย์สินของคนอื่นมาเป็นของตัว
ทุกชีวิตมีความรักใคร่ห่วงใยในคู่ครองครอบครัวของตน ปรารถนาจะร่วมชีวิตกันอย่างอบอุ่น สืบทอดวงศ์สกุลอย่างภาพภูมิใจ ถ้าใครประพฤติผิดในสามี ภรรยา บุตร ธิดาของคนอื่น ก็จะทำให้เขามีความทุกข์ใจเศร้าโศกเสียใจ ในทำนองเดียวกันตัวเราเองก็ไม่ปรารถนาให้ใครมาประพฤติผิดในสามีภรรยาหรือบุตรธิดาของเรา ดังนั้นจึงเกิดมนุษยธรรมข้อที่ ๓ ว่า กาเมสุมิจฉาจารา เวระมณี สิกขาปะทัง สะมาทิยามิ เราจะสมาทานซึ่งสิกขาบท ด้วยการงดเว้นจากการประพฤติผิดในกาม
นอกจากนี้ความสัตย์ความจริงใจก็เป็นสิ่งที่ทุกชีวิตต้องการ การตัดสินใจจะทำได้ดีต้องมีข้อมูลที่ถูกต้อง อีกทั้งความมั่นใจในการดำเนินชีวิตร่วมกัน จะมีได้ต้องมาจากความจริงใจซื่อตรงต่อกัน การโกหกหลอกลวงนั้นไม่เพียงแต่สร้างความเจ็บช้ำน้ำใจให้ แต่ยังสร้างความเสียหายในทรัพย์สินรวมไปถึงชีวิตก็จะถูกทำลายได้ ดังนั้นเมื่อเราไม่ต้องการถูกหลอกลวง ผู้อื่นก็ไม่ต้องการถูกหลอกเช่นกัน จึงเกิดมนุษยธรรมข้อที่ ๔ ว่ามุสาวาทา เวระมณี สิกขาปะทัง สะมาทิยามิ เราจะสมาทานสิกขาบท คือการงดเว้นจากการโกหกพูดเท็จต่อกัน
ประการสุดท้ายความสงบปลอดภัยในชีวิตก็เป็นสิ่งที่ทุกคนต้องการ แล้วจะเกิดขึ้นได้เมื่อทุกชีวิตตั้งอยู่ในความไม่ประมาท เพราะคนประมาทขาดสติสามารถจะทำความชั่วได้ทุกอย่าง และสร้างความเสียหายได้อย่างใหญ่หลวง จัดเป็นบุคคลอันตราย จึงควรที่จะป้องกันมิให้ใครตกอยู่ในฐานะแห่งความประมาท สิ่งที่ทำให้มนุษย์ประมาทขาดสติมีสาเหตุหลักก็คือ การดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ซึ่งเป็นสาเหตุจะเกิดความประมาท และนำไปสู่ความผิดพลาดในศีลทุกๆ ข้อ ดังนั้นจึงเกิดมนุษยธรรมข้อที่ ๕ ว่าสุราเมระยะมัชชะปะมาทัฏฐานา เวระมณี สิกขาปะทัง สะมาทิยามิ เราจะสมาทานสิกขาบท คือการงดเว้นจากการดื่มสุราเมรัย อันเป็นเหตุให้ตั้งอยู่ในความประมาท
ศีลทั้ง ๕ ข้อจึงมาจากสามัญสำนึกของมนุษย์ที่รู้ว่า เมื่อเรามีความรักตนเองปรารถนาความสุขความปลอดภัย ชีวิตของผู้อื่นก็ย่อมมีความรู้สึกเช่นเดียวกันกับเรา การนึกถึงใจเขาใจเราเช่นนี้เป็นวิธีการที่ พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงใช้ในการสั่งสอนชาวโลกให้รักษาศีล โดยเริ่มต้นด้วยความรู้สึกของเราก่อน ซึ่งพุทธองค์ได้ตรัสโดยรวมว่า หมู่สัตว์ที่เกิดมาแล้วเป็นผู้ใคร่สุข บุคคลใดแสวงหาสุขเพื่อตน แต่ใช้ท่อนไม้เบียดเบียนสัตว์อื่น ลักขโมย ประพฤติผิดในภรรยาสามีของคนอื่น โกหกคนอื่น ดื่มสุราเมรัย บุคคลนั้นละไปแล้วก็ย่อมไม่ได้สุข หมู่สัตว์ที่เกิดมาแล้วล้วนปรารถนาความสุขด้วยกันทั้งสิ้น บุคคลใดแสวงหาสุขเพื่อตน ไม่เบียดเบียนผู้อื่นด้วยท่อนไม้เป็นต้น บุคคลนั้นละไปแล้วจึงจะได้ความสุข
ส่วนในยุคสมัยที่ไม่มีพระสัมมาสัมพุทธเจ้ามาบังเกิดขึ้น ศีล ๕ ก็เป็นมนุษยธรรมที่มีอยู่ตามธรรมชาติอยู่แล้ว เพราะศีล ๕ เปรียบเสมือนลู่ชีวิตของสรรพสัตว์ ทุกชีวิตต้องอยู่ในกรอบเท่านั้น ไม่ให้ออกนอกลู่นอกทาง เพราะปัญหาสังคมของมนุษย์มีอยู่ตลอดกาล แม้ในยุคสมัยที่โลกพรั่งพร้อมด้วยพืชพันธุ์ธัญญาหาร มนุษย์ได้ดำรงชีวิตอยู่อย่างสุขสบาย แต่ด้วยเหตุที่มนุษย์มีความแตกต่างกัน เริ่มจากเรื่องของผิวพรรณ วรรณะ บางพวกมีผิวงามบางพวกผิวพรรณไม่งาม จึงทำให้เกิดการแบ่งแยกแบ่งชนชั้นอันเกิดจากการดูหมิ่นดูแคลนกัน
ความเสื่อมทรามของสุขภาพจิตใจก็เกิดขึ้น จึงส่งผลให้สิ่งแวดล้อมและบรรยากาศเสื่อมโทรมลง เมื่อบรรยากาศโลกเสียระบบนิเวศ ทรัพยากรที่เคยมีอยู่อย่างสมบูรณ์ จึงลดลงทั้งปริมาณและคุณภาพ อาหารที่ประณีตกลับกลายเป็นของด้อยคุณภาพ ยิ่งเกิดการจับจองครอบครองทรัพยากร อันมีจำกัดอย่างเห็นแก่ตัว ก็เกิดการกักตุนและการลักขโมยตามมา ในที่สุดความเดือดร้อนก็เกิดขึ้น ทำให้มนุษย์เริ่มรู้สึกตัวแล้วสำนึกได้ว่า การที่ทุกสิ่งทุกอย่างเสื่อมลงเช่นนี้ เป็นผลมาจากความเสื่อมของศีลธรรมนั่นเอง มนุษย์จึงได้ช่วยกันบัญญัติมนุษยธรรมคือ ศีล ๕ ขึ้นมาให้ทุกคนในยึดถือปฏิบัติ พร้อมทั้งยกย่องบุคคลผู้มีคุณธรรมความสามารถ ขึ้นมาเป็นหัวหน้าเพื่อดูแลรักษามนุษย์
เราจะเห็นว่าไม่ว่าพระสัมมาสัมพุทธเจ้าจะทรงบังเกิดขึ้นหรือไม่ก็ตาม ศีล ๕ ก็เป็นของคู่โลกมีอยู่แล้วทุกยุคทุกสมัย และการมีศีล ทำให้มนุษย์เป็นผู้รู้จักใช้เหตุผลรู้จักยับยั้งชั่งใจ และสิ่งนี้เองคือศักดิ์ศรีที่แท้จริงแห่งความเป็นมนุษย์ ฉะนั้นเมื่ออยากมีศักดิ์ศรีไม่ต้องไปแสวงหากับใครหรือที่ไหนนะจ๊ะ ให้หันกลับมามองดูตัวเองว่า เรามีศีลบริสุทธิ์เพียงใด มีความบริสุทธิ์กายวาจาใจมากน้อยเพียงใด ถ้าบริสุทธิ์มากความสุขความปลาบปลื้มปีติใจก็มีมาก เราจะเกิดความภาคภูมิใจที่รักษาศีลได้อย่างบริสุทธิ์บริบูรณ์ และจะทำให้เรามีความสุขในโลกหน้า เราจะมีความสุขยิ่งๆ ขึ้นไปทุกภพทุกชาตินะจ๊ะ