ธรรมะเพื่อประชาชน พร้อมภาพประกอบ คติธรรม ข้อคิดสอนใจ

ดูก่อนท่านผู้เห็นภัยในวัฏสงสาร ท่านทั้งหลายอย่ากลัวต่อบุญเลย เพราะคำว่าบุญนี้เป็นชื่อของความสุข ดูก่อนท่านผู้เห็นภัยในวัฏสงสาร เราย่อมรู้ชัดผลแห่งบุญอันน่าปรารถนา น่าใคร่ น่าพอใจ ที่เราเสวยแล้วตลอดกาลนาน

ชาดก : ธรรมะเพื่อประชาชน Dhamma for peopleรวมนิทานอีสปพร้อมภาพประกอบ  ข้อคิดสอนใจ

ธรรมะเพื่อประชาชน : คุณแห่งศีล ๕


ธรรมะเพื่อประชาชน : คุณแห่งศีล ๕

Dhamma for people
ธรรมะเพื่อประชาชน

T0907_01.jpg

ความสำคัญของศีล ๑  คุณแห่งศีล ๕


                การนึกถึงองค์พระอยู่ภายในประจำตัว เป็นประจำสม่ำเสมอ เป็นการเจริญพุทธานุสติ ผูกใจไว้กับพระพุทธเจ้า และความบริสุทธิ์ภายในตลอดเวลา การนึกถึงสิ่งอื่นก็ไม่ประเสริฐเท่านี้ สิ่งที่ควรระลึกนึกถึงมีแต่พระพุทธ พระธรรมและพระสงฆ์เท่านั้น เพราะเป็นสรณอันพระเสริฐสุด เป็นวัตถุอันเลิศที่นำมาซึ้งความบริสุทธิ์หยุดนิ่งของใจ ถ้าหากไปนึกถึงเรื่องคน สัตว์ สิ่งของต่างๆ ซึ่งล้วนแต่มีปัญหาอยู่ในตัว ก็จะทำให้ใจฟุ้งซ่าน ความยินดียินร้ายไม่สบายใจก็จะตามมา สิ่งที่ดีที่สุดในโลกนี้ ไม่มีอะไรที่จะยิ่งไปกว่าพุทธรัตนะ ธรรมรัตนะและสังฆรัตนะ ๓ อย่างนี้ควรให้ติดอยู่ในใจตลอดเวลา เพราะสามารถเป็นที่พึ่งในยามที่เราประสบความทุกข์ได้ นึกถึงแล้วจะชื่นใจ อบอุ่นใจรัตนะทั้ง ๓ นี้เป็นสิ่งที่ดีที่สุด ที่เราควรระลึกนึกถึงบ่อยๆ น๊ะจ๊ะ

 

                     พระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสไว้ใน อังคุตตรนิกาย ปัญจกนิบาต ว่า
                     เจตนาหํ ภิกฺขเว กมฺมํ วทามิ เจตยิตฺวา กมฺมํ กโรติ กาเยน วาจาย มนสา

                     ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เรากล่าวเจตนาว่า เป็นกรรม บุคคลคิดแล้วจึงทำกรรม ด้วยกาย วาจาและใจ 


                แม้ว่าศีลจะเป็นสิ่งที่มีอยู่แล้วโดยธรรมชาติก็ตาม แต่การจะได้ชื่อว่า เป็นผู้รักษาศีลนั้น ไม่ใช่เพียงแค่การที่ไม่ทำความชั่วเท่านั้น เพราะบางคนที่ยังไม่ทำความชั่วอาจเป็นเพราะ ยังไม่มีโอกาสที่จะทำ เช่นนักโทษที่ถูกกักขังไว้ ไม่มีโอกาสไปเบียดเบียนใครหรือลักขโมยของใคร ก็ไม่อาจบอกได้ว่า นักโทษเป็นคนรักษาศีล เพราะศีลสำคัญที่เจตนา และความตั้งใจสมาทาน ดังที่หลวงพ่อได้ยกพุทธพจน์ขึ้นมากล่าวในเบื้องต้นคือ ต้องเกิดจากความคิดที่จะทำก่อน เมื่อคิดแล้วจึงลงมือกระทำทั้งทางกาย ทางวาจาหรือทางใจ การที่จะได้ชื่อว่าเป็นผู้รักษาศีลจึงต้องเริ่มต้นที่ความตั้งใจ และความตั้งใจงดเว้นจากความชั่วนี่เอง คือความหมายของคำว่า  เวรมณีหรือวิรัติซึ่งเราจะได้ศึกษากันในวันนี้น๊ะจ๊ะ


                วิรัติเป็นตัวบ่งชี้ถึงการมีศีลหรือไม่มีศีล บุคคลใดก็ตามถ้าได้ชื่อว่าเป็นผู้มีศีลรักษาศีล ก็ต่อเมื่อมีวิรัติอย่างหนึ่งอย่างใด ดังต่อไปนี้คือ 
                       ๑. สมาทานวิรัติ 
                         ๒.สัมปัตตวิรัติ 
                         ๓. สมุจเฉทวิรัติ 

 

T0907_02.jpg


                สมาทานวิรัติ คือความตั้งใจงดเว้นจากบาป เพราะได้สมาทานศีลไว้แล้ว หมายความว่าเราได้ตั้งใจไว้ก่อนว่าจะรักษาศีล ครั้นไปพบเหตุการณ์ที่ชวนให้ล่วงละเมิดศีล ก็ไม่ยอมให้ศีลขาด เหมือนสมาทาวิรัติของอุบาสกผู้ใจบุญคนหนึ่ง เมื่ออุบาสกท่านนี้ได้รับศีลจากพระเถระมาแล้ว ก็ตั้งใจน้อมนำไปปฏิบัติ ไม่ล่วงละเมิดศีลที่สมาทานเอาไว้


                วันหนึ่ง อุบาสกได้ออกไปไถนาที่กลางทุ่ง พอถึงเวลาพักก็ปลดโคออกจากแอก ปล่อยให้กินหญ้าตามสบาย แต่ปรากฏว่าโคได้หายไป ตัวเองจึงต้องออกตามหา จนไปถึงภูเขาลูกหนึ่ง ขณะนั่งพักเหนื่อยก็ถูกงูเหลือมรัดตัว จึงชักมีดหมายจะแทงงูให้ตาย แต่แล้วอุบาสกกลับฉุกคิดว่า “เราได้รับศีลจากพระเถระผู้เป็นที่เคารพศรัทธา การจะมาล่วงละเมิดศีลเช่นนี้เป็นการไม่สมควร แต่ก็มีความคิดแทรกขึ้นมาว่า  หากไม่ฆ่างูตัวเองก็ต้องตายกลายเป็นอาหารของมัน ด้วยความหวาดกลัวต่อมรณภัย จึงเงื้อมือขึ้นถึง 3 ครั้ง แต่ในที่สุดก็เกิดกำลังใจว่า เราจะยอมสละชีวิต แต่จะไม่ยอมเสียศีล
 

                  คิดได้ดังนี้จึงโยนมีดทิ้ง แล้วหลับตานึกถึงบุญที่เกิดจากการตั้งใจรักษาศีล ชนิดเอาชีวิตเป็นเดิมพัน แม้ร่างกายจะเจ็บปวดทุกข์ทรมานเพราะแรงรัดของงูเหลือม แต่ก็พยายามข่มใจให้ใจมีปีติในศีลที่บริสุทธิ์ ด้วยเดชแห่งศีลที่ตั้งใจรักษา จึงทำให้งูเหลือมเกิดจิตเมตตาและคลายตัวออก แล้วก็เลื้อยเข้าป่า นี่ก็เป็นเพราะอานิสงส์การรักษาศีลที่เรียกว่าสมาทาวิรัติ คือความตั้งใจงดเว้นจากบาป เพราะได้สมาทานศีลไว้แล้วนะจ๊ะ

 

T0907_03.jpg


                วิรัติประการต่อมาคือสัมปัตตวิรัติ คือ ความตั้งใจงดเว้นจากบาป เมื่อเกิดเรื่องขึ้นเฉพาะหน้า แม้ว่าเดิมทีนั้นไม่ได้สมาทานศีลไว้ แต่เมื่อไปพบเหตุการณ์ที่ชวนให้ล่วงละเมิดศีล ก็คำนึงถึงชาติตระกูล การศึกษาหรือความดีต่าง ๆ เป็นต้น แล้วเกิดหิริโอตตัปปะขึ้นจึงตั้งใจที่จะงดเว้นจากบาปขึ้นในขณะนั้น


                เหมือนดังเรื่องราวของจักกนอุบาสก เมื่อครั้งที่จักกนอุบาสกยังเป็นต้องเด็กอยู่นั้น มารดาของท่านได้ล้มป่วยและหมอบอกว่า ต้องใช้เนื้อกระต่ายเป็นมาทำยารักษาจึงจะหาย พี่ชายของเด็กชายจักกนะจึงบอกให้ไปจับกระต่าย เด็กชายจักกนะจึงออกไปที่ทุ่งนา และได้พบกระต่ายน้อยตัวหนึ่ง กำลังกินข้าวกล้าอยู่ เจ้ากระต่ายน้อยเห็นเด็กชายเข้าจึงรีบวิ่งหนีเอาตัวรอด แต่ก็หนีไม่พ้น เพราะบังเอิญถูกเถาวัลย์พันตัวเอาไว้  ได้แต่ร้องด้วยความกลัว เด็กชายจักกนะ วิ่งไล่ตามมาติดๆ เห็นมีโอกาสดีจึงรีบเข้าไปจับ  แต่เมื่อเห็นอาการลนลานของกระต่ายน้อย จึงเกิดความสงสารขึ้นมาจับใจ แล้วก็นึกขึ้นมาว่า ควรหรือที่เราจะเอาชีวิตของผู้อื่น มาแทนชีวิตมารดาของเรา ด้วยความเมตตาที่เกิดขึ้นอย่างฉับพลัน อีกทั้งไม่อยากทำบาปจึงได้ปล่อยกระต่ายน้อยเข้าป่าไป พร้อมกับพูดปลอบใจว่า “เจ้าจงไปกินหญ้ากินน้ำของเจ้าตามสบายเถิด แม้ว่าเราจะรักแม่มากกว่า แต่เราก็ไม่อยากเบียดเบียนเจ้า เพราะเราต้องการจะรักษาศีลไว้ให้มั่นคง”
    

                เมื่อกลับถึงบ้าน จักกนะก็ถูกพี่ชายซักถามจึงเล่าความจริงให้ฟัง แทำให้พี่ชายต่อว่าด้วยความไม่พอใจ หาว่าเป็นลูกอกตัญญู มีเจตนาจะให้แม่ตาย แต่จักกนะก็ไม่ได้โต้ตอบอะไร ได้แต่ขยับเข้าไปใกล้ ๆ มารดาซึ่งอ่อนล้าเต็มทีเพราะโรคภัยไข้เจ็บที่รุมเร้าแล้วกล่าวตั้งสัจวาจาว่า “ตั้งแต่ข้าพเจ้าเกิดมา ยังไม่เคยจงใจฆ่าสัตว์ใดเลย ด้วยคำสัตย์นี้ ขอให้คุณแม่จงหายจากโรคเถิด และด้วยบุญที่ลูกได้ปล่อยกระต่าย ได้ให้ชีวิตเป็นทานนี้ ขอให้คุณแม่จงหายป่วยเป็นอัศจรรย์ด้วยเถิด” ทันใดนั้นเอง มารดาของเขาก็หายป่วยเป็นอัศจรรย์ 


                นี่ก็คือตัวอย่างของผู้ที่ปฏิบัติตามหลักสัมปัตตวิรัติ คือ งดเว้นบาปในทันทีนะจ๊ะ การจะปฏิบัติวิรัติข้อนี้ได้ บุคคลนั้นจะต้องมีหิริโอตตัปปะฝังแน่นอยู่ในใจคือ ได้รับการอบรมสั่งสอนมาดี ว่าเมื่อเกิดเหตุที่ต้องให้ล่วงละเมิดศีล จึงสามารถยับยั้งตัวเองเอาไว้ได้

 

T0907_04.jpg


                วิรัติประการสุดท้ายคือ สมุจเฉทวิรัติ เป็นการงดเว้นจากบาปได้อย่างเด็ดขาด เป็นวิรัติของพระอริยเจ้าซึ่งละกิเลส คือ ความโลภ ความโกรธ ความหลงได้แล้ว เมื่อใจท่านปราศจากกิเลสที่เป็นเหตุให้ทำความชั่ว จึงไม่มีการผิดศีลอย่างแน่นอน เรียกอีกชื่อหนึ่งว่า เสตุฆาตวิรัติ 


                เหมือนพระจักขุบาลเถระ ท่านเป็นพระอรหันต์ที่มังสจักษุของท่านดับสนิท แต่ธรรมจักขุของท่านสว่างกว่าดวงอาทิตย์ยามเที่ยงวัน มีอยู่วันหนึ่ง หลังจากฝนตกใหม่ๆ ลูกศิษย์ยังไม่ทันปัดกวาดลานจงกรมให้เรียบร้อย ท่านก็ได้ออกไปเดินจงกรมตามปกติที่เคยปฏิบัติเป็นวัตร จึงเหยียบแมลงตายเป็นจำนวนมาก เมื่อพระอาคันตุกะมาพบเข้า จึงกล่าวหาว่าท่านมีเจตนาฆ่าสัตว์ แต่อาศัยพระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงชี้แจ้งให้ฟังว่า พระเถระตาบอดมองไม่เห็น แต่ท่านได้เห็นธรรมแล้ว เป็นพระอรหันต์ผู้ละบาปได้แล้ว ศีลที่รักษานั้นเป็นเสตุฆาตวิรัต คือ งดเว้นจากการทำบาปได้อย่างเด็ดขาด
 

                เราจะเห็นว่า ศีลวิรัตินั้นเป็นสิ่งสำคัญยิ่ง เพราะการกระทำใดก็ตามหากปราศจากความตั้งใจมุ่งมั่นแล้ว การกระทำนั้นๆ ย่อมไม่หนักแน่นมั่นคงพร้อมที่จะแปรเปลี่ยนเรื่อยไป ดังนั้นแม้จะยังไม่ได้ทำความชั่วก็ตาม แต่ถ้าหากไม่มีวิรัติก็ไม่จัดว่า เป็นการรักษาศีล นี่ก็เป็นเรื่องที่เราต้องศึกษากันเอาไว้น๊ะจ๊ะ 


                อีกประการหนึ่ง การรักษาศีลนั้นมีวัตถุประสงค์คือ เพื่อเป็นการป้องกันวิบากกรรมไม่ให้เกิดขึ้นอีก เพราะถ้าศีลบริสุทธิ์ เราก็ไม่ผิดพลาดไปสร้างกรรมใหม่ วิบากกรรมที่จะมาตัดรอนจึงไม่มี หรือหากมีก็อ่อนกำลังลง เป็นการป้องกันชีวิตของเราในปัจจุบันนี้และในภพชาติต่อไปไม่ให้พบกับความทุกข์ยาก เพื่อให้เกิดความสุขทุกภพทุกชาติ และให้เกิดความสงบร่มเย็นขึ้นในโลก ที่สำคัญคือ จะนำไปสู่คุณธรรมที่สูงขึ้นไป คือสมาธิและปัญญา ซึ่งจะทำให้ได้บรรลุมรรคผลนิพพานนั่นเอง ดังนี้นให้ลูกทุกคนหมั่นชำละศีลของตนให้บริสุทธิ์ และก็ให้ขยันในการเจริญสมาธิภาวนากันน๊ะจ๊ะ

 


 ยอมรับนโยบายข้อมูลส่วนบุคคล