เครื่องสักการบูชาพระรัตนตรัย

วันที่ 26 เมย. พ.ศ.2561

ระเบียบปฏิบัติในชีวิตประจําวัน
ระเบียบปฎิบัติการจัดที่บูชาพระประจําบ้านเรือน

เครื่องสักการบูชาพระรัตนตรัย

พระรัตนตรัย , พุทธศาสนิกชน , ระเบียบปฏิบัติของชาวพุทธ , วัฒนธรรมชาวพุทธ , ชาวพุทธ , ประเพณีชาวพุทธ , culture , ระเบียบปฎิบัติการจัดที่บูชาพระประจําบ้านเรือน , ที่บูชาพระรัตนตรัย , หิ้งพระ , ที่บูชาพระ , ห้องพระ , พระพุทธเจ้า , พระสงฆ์ , พระธรรม , Buddhist practice , เครื่องสักการบูชาพระรัตนตรัย , ธูป เทียน ดอกไม้

             เครื่องสักการบูชาพระรัตนตรัยนั่น ชาวพุทธไทยเรานิยมนํามาบูชาเป็นประจําเสมอ ในการประกอบพิธีกรรมทางพระพุทธศาสนาทั้งงานมงคล และงานอวมงคล มี ๓ อย่าง คือ

๑. ธูป
๒. เทียน
๓. ดอกไม้

 

ธูปสําหรับบูชาพระพุทธเจ้า

      ธูปนั้น สําหรับบูชาพระพทธเจ้า นิยมจุดบูชาครั้งละ ๓ ดอก เป็นอย่างน้อย โดยมีความมุ่งหมายว่า พระพุทธเจ้านั้นพระองค์ทรงมีพระคุณเป็นอันมาก ยากที่จะพรรณนาให้สิ้นสุดได้แต่เมื่อประมวลกล่าวเฉพาะพระคุณที่เป็นใหญ่เป็นประธานแห่งพระคุณทั้งปวง คงมี ๓ ประการ คือ

๑. พระปัญญาธิคุณ
๒. พระบริสุทธิคุณ
๓. พระมหากรุณาธิคุณ

         ธูปทั้ง ๓ ดอกนั้น สําหรับจุดเพื่อบูชาพระพุทธคุณทั้ง ๓ ประการนี้ แต่บางท่านก็อธิบายความมุ่งหมายแตกต่างออกไปว่า ธูป ๓ ดอกนั้น เพื่อบูชาพระพุทธเจ้าทั้ง ๓ ประเภท คือ

๑. อดีตสัมพุทธะ พระพุทธเจ้าทั้งหลายในอดีต
๒. อนาคตสัมพุทธะ พระพุทธเจ้าทั้งหลายในอนาคต
๓. ปัจจุบันสัมพุทธะ พระพุทธเจ้าในปัจจุบัน

         ธูปสําหรับจุดบูชาพระพุทธเจ้านั้น นิยมใช้ธูปมีกลิ่นหอมโดยมีความมุ่งหมายว่า ธรรมดากลิ่นธูปนี้เป็นกลิ่นหอมที่น่าอัศจรรย์กว่ากลิ่นหอมต่าง ๆ ที่ชาวโลกนิยมใช้กัน

       กลิ่นหอมที่ชาวโลกนิยมใช้กันอยู่ทุกชนิด เมื่อบุคคลได้สูดกลิ่นแล้วเป็นเหตุทําให้กิเลสฟูตัวขึ้น ทําให้จิตใจฟุ้งซ่านไม่สงบส่วนกลิ่นหอมของธูปนั้น เมื่อบุคคลได้สูดกลิ่นแล้วเป็นเหตุทําให้กิเลสยุบตัวลง ทํา ให้จิตใจสงบไม่ฟุ้งซ่าน

         อนึ่ง ธูปนั้นแม้จะลูกไฟไหม้หมดไปแล้ว แต่กลิ่นหอมของธูปนี้ก็ยังหอมหวนอบอวลอยู่ในบริเวณนั้นได้เป็นเวลานานฉันใด พระคุณของพระพุทธเจ้า ก็เป็นที่ซาบซึ้งเข้าถึงจิดใจของบุคคลทั้งหลาย โดยที่สุดแม้แต่มหาโจรใจเหี้ยม เช่นองคุลิมาลโจร เป็นด้น ย่อมทําให้ผู้นั้นมีจิตใจสงบระงับจากการทําความชั่ว หันหน้าเข้าสู่ความดี และแม้พระพุทธเจ้าจะได้เสด็จดับขันธปรินิพพานไปนานถึง ๒ พันปีเศษแล้วก็ตาม แต่พระพุทธคุณก็ยังปรากฎซาบซึ้งตรึงอยู่กับจิตใจของพุทธศาสนิกชนทั้งหลายตลอดมาจนกระทั้งทุกวันนี้ ฉันนั้น

 

เทียนสําหรับบูชาพระธรรม

          เทียนสําหรับบูชาพระธรรม นิยมจุดบูชาครั้งละ ๒ เล่มเป็นอย่างน้อย โดยมีความมุ่งหมายว่า พระศาสนธรรมคําทั้งสอนของพระสัมมาสัมพุทธเจ้านั้น แยกออกได้เป็น ๒ ประเภทได้ในคําว่า "ธมฺโม ทุพฺพิโธ" แปลว่า "พระธรรมมี ๒ อย่าง" คือ

๑. พระวินัย สําหรับฝึกหัดกายและวาจาให้เป็นระเบียบเรียบร้อย

๒. พระธรรม สําหรับอบรมจิตใจให้สงบระงับจากความชั่วทุจริตทุกประการ

            เทียนที่นิยมจุดบูชาครั้งละ ๒ เล่ม ก็ เพื่อบูชาพระวินัยเล่ม ๑ และบูชาพระธรรม อีกเล่ม ๑

          เทียนสําหรับบูชาพระธรรมนั้น นิยมใช้เทียนขนาดใหญ่พอสมควรแก่เชิงเทียน ความนิยมใช้เทียนจุดบูชาพระธรรมนั้นโดยมีความมุ่งหมายว่า ธรรมดาเทียนนี้ บุคคลจุดขึ้น ณ สถานที่ใดย่อมกําจัดความมีดในสถานที่นั้นให้หายหมดไป ทําให้เกิดแสงสว่างขึ้น ณ สถานที่แห่งนั้น ฉันใด

          พระคาสนธรรมคําสั่งสอนของพระสัมมาสัมพุทธเจ้านั้นบุคคลใดมาศึกษาอบรมเกิดความรู้ความเข้าใจขึ้นแล้ว ย่อมกําจัดความมืด คือ โมหะ ความโง่เขลาเบาปัญญาในจิตใจของบุคคลนั้นให้หายหมดไป ทําให้เกิดแสงสว่าง คือ ปัญญาขึ้นภายในจิตใจของตน ฉันนั้น

 

ดอกไม้สําหรับบูชาพระสงฆ์

            ดอกไม้สําหรับบูชาพระสงฆ์นั้น โดยมีความมุ่งหมายว่าธรรมดาดอกไม้นานาพันธุ์  เมื่อยังอยู่ ณ สถานที่เกิดของมันก็ย่อมมีความสวยงามตามสมควรแก่สภาพของพันธุ์นั้น ๆ ครั้นเราเก็บดอกไม้นานาพันธุ์เหล่านั้นมากองรวมกันไว้โดยมิได้จัดสรรย่อมหาความเป็นระเบียบมิได้ ย่อมไม่สวยงาม ไม่น่าดู ไม่น่าชมต่อเมื่อนายมาลาการ คือ ช่างดอกไม้ผู้ฉลาด มาจัดสรรดอกไม้เหล่ามัน โดยจัดใส่แจกัน หรือจัดใส่พานประดับให้เข้าระเบียบแล้ว ย่อมเป็นระเบียบเรียบร้อยเกิดความสวยงามน่าดู น่าชม ฉันใด

         บรรดาพระสงฆ์สาวกของพระพุทธเจ้าทั้งหลาย สมัยเมื่อยังเป็นคฤหัสถ์อยู่บ้านเรือนของตน ๆ ย่อมมีกิริยามารยาททางกาย ทางวาจา และจิตใจ เรียบร้อยตามสมควรแก่ภูมิชั้นแห่งตระกูลของตนๆ หยาบบ้าง ปานกลางบ้าง ละเอียดบ้าง ครั้นคฤหัสถ์เหล่านั้น ซึ่งต่างชาติกัน ต่างตระกูลกัน มีนิสัยอัธยาศัยต่างๆ กันมีศรัทธาเลื่อมใสเข้ามาบวชอยู่ร่วมกัน ถ้าไม่มีระเบียบปฎิบัติเป็นแบบแผนเดียวกัน พระสงฆ์สาวกเหล่านั้นก็จะหาความเป็นระเบียบมิได้ ย่อมไม่เป็นที่ตั้งแห่งศรัทธาเลื่อมใสของผู้ได้ประสบพบเห็น ครั้นเมื่อพระพุทธเจ้าผู้เปรียบเสมือนนายมาลาการผู้ฉลาดได้ทรงวางพระธรรมวินัยไว้เป็นแบบแผนประพฤติปฎิบัติจัดพระสงฆ์สาวกเหล่านั้นให้ประพฤติปฎิบัติอยู่ในระเบียบเดียวกัน จึงเกิดความเป็นระเบียบเรียบร้อย น่าเคารพ น่าสักการบูชา ฉันนัน

             อนึ่ง ดอกไม้ล่าหรับใช้บูชาพระสงฆ์ นิยมใช้ดอกไม้ที่เพียบพร้อมด้วยลักษณะ ๓ ประการ คือ

๑. มีสีสวย
๒. มีกลิ่นหอม
๓. กําลังสดชื่น

         ดอกไม้ที่บูชาพระประจําวัน นั้น นิยมจัดเปลี่ยนให้สดอยู่เสมออันเป็นนิมิตหมายแห่งความสดชื่น ความรุ่งเรืองไม่นิยมปล่อยให้เที่ยวแห้ง เพราะความเหี่ยวแห้ง เป็นนิมิตหมายแห่งความหดหู่ใจ ความเลื่อมโทรม เป็นด้น

          บุคคลผู้บูชาพระด้วยดอกไม้ที่มีสีสวย แต่ไม่มีกลิ่นหอม เช่น บูชาพระด้วยดอกไม้พลาสติก หรือดอกไม้ประดิษฐ์ เป็นต้น ต่อไปในภายหน้า บุคคลผู้นั้นจะได้อะไรๆ ก็ล้วนแต่มีรูปร่างลักษณะดี มีรูปสวย แต่คุณภาพไม่ดี ดังคําพังเพยว่า ''สวยแต่รูป แต่จูบไม่หอม''

          บุคคลผู้บูชาพระด้วยดอกไม้มีกลิ่นหอม แต่มีสีไม่สวยต่อไปในภายหน้า บุคคลผู้นนจะได้อะไรๆ ก็ล้วนแต่มีคุณภาพดีแต่มีรูปร่างลักษณะไม่สวย ไม่งดงาม โดยที่สุดแม้จะได้คู่ครองก็ได้มีคนรูปร่างขี้เหร่ แต่นํ้าใจดี ดังคําพังเพยว่า "ถึงรูปชั่วตัวดํา แต่นํ้าใจดี''

        บุคคลผู้บูชาพระด้วยดอกไม้กําลังสดชื่น ต่อไปในภายหน้า บุคคลผู้นั้นจะได้อะไรๆ ก็ล้วนแต่เป็นของใหม่ๆ ไม่ต้องใช้ของที่ เขาใช้แล้ว เป็นมือหนึ่ง ไม่ต้องเป็นมือสองรองใคร ดังตัวอย่าง เช่น ชูชกมีอายุแก่คราวปู่ ได้นางอมิตตดาซึ่งเป็นสาวแรกรุ่น คราวลูกหลาน เป็นภรรยา เพราะอานิสงส์ที่ชูชกได้เคยบูชาพระด้วยดอกบัวตูมที่กําลังสดชื่น ฉะนั้น

          บุคคลผู้บูชาพระด้วยดอกไม้ที่บอบชํ้าเหี่ยวแห้งต่อไปในภายหน้า บุคคลผู้นั้นจะได้อะไร ๆ ก็ล้วนแต่เป็นของเก่า ๆ เหี่ยวๆ แห้งๆ เป็นของที่ผ่านมือผู้อื่นมาแล้ว ตัวอย่าง เช่น นางอมิตดดาได้ชูชกแก่คราวปู่เป็นสามี เพราะโทษที่ได้เคยบูชาพระด้วยดอกไม้ที่บอบชํ้าเที่ยว ๆ ฉะนั้น