พระอาจารย์สัจจาธิโก

ยังตามหาตัวเองอยู่เลย

                   สรุปเนื้อหาจากคลิปวิดีโอรายการ "พระไตรปิฎกยามเช้า EP.1893" ในหัวข้อ "ยังตามหาตัวเองอยู่เลย" โดยหลวงพี่สัจจา สัจจาธิโก มีใจความสำคัญดังนี้ครับ:

1. ปัญหาการ "หาตัวเองไม่เจอ" ในวัยผู้ใหญ่

• ผู้ดำเนินรายการ (คุณตอง) แชร์ว่า เพื่อน ๆ ในวัยประมาณ 37-38 ปี หรือใกล้ 40 ปี หลายคนเริ่มเผชิญกับภาวะวิกฤตวัยกลางคน (Mid-life Crisis)  รู้สึกเคว้งคว้าง ทั้งที่เรียนจบและทำงานสร้างความมั่นคงตามที่สังคมคาดหวังมาโดยตลอด แต่กลับตอบไม่ได้ว่าตัวเองชอบอะไร หรืออะไรคือความสุขที่แท้จริง

2. มุมมองทางพระพุทธศาสนาต่อการ "ตามหาตัวตน"

• ไม่ใช่การหาว่าฉันคือใคร: หลวงพี่ชี้แจงว่า แก่นของพุทธศาสนาไม่ได้เน้นให้ตามหา "ตัวตน" (เพราะในทางพุทธสอนเรื่องความไม่มีตัวตนหรืออนัตตา) [แต่หัวใจสำคัญคือการตั้งคำถามว่า "เกิดมาทำไม และควรใช้ชีวิตอย่างไรให้ถูกต้อง" , 

• การเสพติดความเพลิน: มนุษย์มักเข้าใจผิดว่า "ความเพลิดเพลิน" (การได้กิน ได้เที่ยว ได้ทำตามใจอยาก) คือความสุข  แต่ความเพลินนั้นฉาบฉวยและผ่านไปไว เมื่อความเพลินจบลง คนเราจึงรู้สึกเคว้งคว้างและต้องคอยแสวงหาความเพลินใหม่ ๆ มาหล่อเลี้ยงเรื่อย ๆ 

• ข้อมูลเยอะแต่ปัญญาน้อยลง: ในยุคปัจจุบันที่เราเสพข้อมูลหรือสื่อมากเกินไป เรามักจะคิดและทำตามสิ่งที่โลกบอกว่าดี จนลืมใช้ปัญญาและปฏิเสธสิ่งที่ไม่สนุกหรือไม่ได้ดั่งใจ 

3. ระดับ (Level) การใช้ชีวิตของมนุษย์ 

หลวงพี่ได้แบ่งระดับการใช้ชีวิตออกเป็น 4 ระดับ ซึ่งไม่จำเป็นต้องเดินตามลำดับ สามารถก้าวกระโดดได้ :

1. ระดับที่ 1 (ทำเพื่อเติมเต็มภายนอก): เกาะอยู่กับสิ่งนอกตัว เช่น เพื่อน ทรัพย์สิน คนรัก เพื่อหวังให้สิ่งเหล่านั้นมาเติมเต็มตัวเอง (คนส่วนใหญ่ติดอยู่ที่ขั้นนี้และเป็นทุกข์)

2. ระดับที่ 2 (ทำเพื่อความภาคภูมิใจภายใน): ทำสิ่งต่าง ๆ เพราะรักและภูมิใจในสิ่งนั้นจริง ๆ โดยไม่ต้องรอให้คนอื่นมาชื่นชม 

3. ระดับที่ 3 (ทำเพื่อผู้อื่น): ตระหนักถึงความตายและสนุกกับการได้ช่วยเหลือเกื้อกูลสังคมโดยไม่หวังผลตอบแทน 

4. ระดับที่ 4 (ตามหาความหมายของชีวิต): มองเห็นว่าต่อให้ช่วยคนอื่นได้แต่ทุกคนก็ยังเป็นทุกข์และต้องตาย จึงออกเดินทางเพื่อค้นหาความหมายของการพ้นทุกข์ที่แท้จริง 

4. รูปแบบของการ "หลงทาง" 

เมื่อคนเราอายุมากขึ้นและเริ่มเห็น "วันหมดอายุ" หรือความตายชัดเจนขึ้น จะเริ่มรู้สึกตัวว่ากำลังหลงทาง ซึ่งแบ่งเป็น 2 แบบ :

• หลงในเลเวลเดิม: รู้ว่าเบื่อ รู้ว่าทุกข์ แต่ก็ยังแสวงหาความเพลินแบบเดิม ๆ มาทดแทน (เช่น เบื่อซีรีส์เรื่องนี้ก็ไปหาเรื่องใหม่ดู) 

• หลงเพื่อนำไปสู่การเปลี่ยนแปลง: เกิดความเบื่อหน่าย (นิพพิทา) ที่เห็นว่าสิ่งเดิม ๆ ไม่มีแก่นสาร แล้วต้องการเปลี่ยนวิธีเล่นเกมชีวิตใหม่เพื่อไปสู่เป้าหมายที่ดีกว่า 

บทสรุปและข้อคิดจากหลวงพี่

การหาตัวเองไม่เจอหรือการหลงทางไม่ใช่เรื่องที่ผิด  เพราะทุกครั้งที่หลงทางและเป็นทุกข์ จะทำให้เราได้เรียนรู้และเติบโตขึ้น  สิ่งสำคัญที่สุดคือ "ขอให้รู้ตัว" การพลาดแบบรู้ตัวคือการพลาดแบบคนมีปัญญา ซึ่งย่อมดีกว่าการพลาดไปเรื่อย ๆ โดยไม่รู้เรื่องอะไรเลย ]

ท่านสามารถรับชมวิดีโอเต็มได้ที่:  https://www.youtube.com/watch?v=-2VqNY26RI4