เช้าวันหนึ่ง ในรายการพระไตรปิฎกยามเช้า พระอาจารย์ได้หยิบยกหัวข้อที่ดูเหมือนเรียบง่าย แต่ลึกซึ้งอย่างยิ่ง คือคำว่า “ความอาจหาญในตน”
มิใช่ความกล้าแบบคึกคะนอง มิใช่ความกล้าแบบต้องพิสูจน์ตัวเอง แต่เป็นความหนักแน่นภายใน ที่ทำให้มนุษย์คนหนึ่ง “ยืนอยู่กับตัวเองได้” โดยไม่ต้องพิงสิ่งใด
ความอาจหาญเช่นนี้ มิได้เกิดจากตำแหน่ง มิได้เกิดจากทรัพย์ มิได้เกิดจากการยอมรับของใคร
แต่เกิดจาก ใจที่ไม่ค้างคา
เกิดจาก ชีวิตที่ไม่หลบเลี่ยงความจริง
พระอาจารย์เริ่มต้นด้วยการตั้งคำถามกับผู้ฟังทุกคนว่า“ถ้าวันนี้เป็นวันสุดท้ายของชีวิต ใจเรามีความอาจหาญหรือไม่
เรามองย้อนกลับไปแล้วรู้สึกแหนงใจ หรือรู้สึกขอบคุณชีวิตที่ได้ใช้มา”
คำถามนี้ไม่ต้องการคำตอบด้วยเสียง
แต่ต้องการคำตอบจากความรู้สึกลึกที่สุดของใจ
พระอาจารย์เล่าว่า วันหนึ่งท่านมีโอกาสได้นอนพักในโรงพยาบาล
เป็นประสบการณ์ที่ทำให้ใจหยุด และได้มองชีวิตอย่างตรงไปตรงมา
ในห้องที่เงียบ ไม่มีบทบาท ไม่มีหน้าที่ ไม่มีใครต้องรับรอง
ใจกลับไม่รู้สึกกลัว ไม่รู้สึกเสียดาย
แต่กลับรู้สึก ขอบคุณร่างกายนี้ ที่พามาจนถึงวันนี้
ขอบคุณชีวิตที่ได้ใช้ไปอย่างไม่ทรยศต่อตัวเอง
ตรงจุดนั้นเอง พระอาจารย์เห็นชัดว่า“ความอาจหาญไม่ได้เกิดตอนเราประสบความสำเร็จ
แต่เกิดตอนที่เรามองชีวิตได้โดยไม่ต้องหลบสายตาของตัวเอง”
จากจุดนี้ พระอาจารย์จึงพาผู้ฟังย้อนกลับไปดู ต้นแบบของความอาจหาญในพระพุทธศาสนา
ซึ่งมิใช่พระอรหันต์ผู้แสดงธรรมเก่ง มิใช่ผู้มีศิษย์มาก
แต่เป็นผู้ที่ทั้งชีวิตคือธรรม
ก่อนบวช พระมหากัสสปเถระมีชื่อว่า ปิปผลิมาณพ
เป็นผู้มั่งคั่ง มีทรัพย์สมบัติมาก มีชีวิตที่ใคร ๆ มองว่า “พร้อม”
แต่ภายในกลับไม่หลงใหลในโลกียสุข
ท่านแต่งงานกับ ภัททากาปิลานี หญิงผู้เป็นคู่บุญกันมาเนิ่นนาน
ทั้งสองครองเรือนโดยไม่ล่วงเกินกันทางกาม
อยู่ร่วมกันด้วยความเคารพ เกื้อกูล และเข้าใจธรรมชาติของชีวิต
แม้จะอยู่ร่วมกันมายาวนานหลายร้อยชาติ
แต่เมื่อถึงเวลาที่บุญบารมีพร้อม ทั้งสองเลือก ออกบวช
และเมื่อถึงทางแยก
ทั้งสองแยกจากกันอย่างสงบ
ไม่มีความโกรธ ไม่มีความอาลัยในเชิงยึดติด
ในวันนั้นเอง ตามคัมภีร์กล่าวว่า แผ่นดินไหว
เพราะนี่คือครั้งแรกในรอบกว่า ๕๐๐ ชาติ
ที่คู่บุญคู่นี้แยกจากกันอย่างแท้จริง
นี่คือบทเรียนแรกของความอาจหาญต่อให้รักกันเพียงใด วันหนึ่งก็ต้องแยกผู้มี
ปัญญายอมรับความจริงโดยไม่แตกสลาย
เมื่อปิปผลิมาณพเข้าเฝ้า พระพุทธเจ้า
พระองค์มิได้แสดงธรรมยืดยาว
แต่ประทาน โอวาท ๓ ประการ คือ
มีหิริ–โอตตัปปะ
ละอายและเกรงกลัวต่อบาป เพราะเคารพใจตนเอง
ตั้งใจฟังธรรมและพิจารณาให้ถึงธรรม
ฟังเพื่อเปลี่ยนชีวิต ไม่ใช่เพื่อเพิ่มความรู้
ไม่ละสติไปในกาย
ให้ใจกับกายอยู่ที่เดียวกัน เพราะเมื่อใจกับกายแยกจากกัน พลังชีวิตจะหมดลง
ด้วยโอวาทเพียงเท่านี้ ท่านบรรลุพระอรหันต์
และได้รับนามว่า พระมหากัสสปเถระ
แม้บรรลุธรรมแล้ว พระมหากัสสปเถระยังคงถือ ธุดงควัตรอย่างเคร่งครัดตลอดชีวิต
ทั้งการนุ่งห่มผ้าบังสุกุล บิณฑบาตเป็นวัตร และอยู่ป่าเป็นวัด
ทั้งที่พระอรหันต์ไม่จำเป็นต้องถือธุดงควัตรก็ได้
แต่ท่านเลือกถือ เพื่อเป็น ต้นแบบ
ชีวิตของท่านคือการ “เดินให้ตรงกับสิ่งที่พูด”
และ “พูดเฉพาะสิ่งที่ชีวิตเดินไปถึงแล้ว”
นี่คือเหตุผลที่เมื่อพระพุทธเจ้าปรินิพพาน
พระมหากัสสปเถระได้รับความไว้วางใจให้เป็น ประธานปฐมสังคายนา
ไม่ใช่เพราะตำแหน่ง
แต่เพราะทุกคนเห็นตรงกันว่า
“ท่านไม่มีความแหนงใจใด ๆ ในชีวิต”
พระอาจารย์อธิบายว่า
ความอาจหาญไม่ใช่ความกล้าแบบพุ่งชน
แต่คือความนิ่ง หนักแน่น และไม่ต้องพิสูจน์
คนที่มีความอาจหาญในตน
ไปอยู่ที่ไหนก็ไม่รู้สึกตัวเล็ก
ไม่ต้องเบ่ง ไม่ต้องแสดง
ไม่หวั่นไหวต่อคน สัตว์ หรือสิ่งของ
ใจกับกายอยู่ด้วยกันเสมอ
เปรียบเหมือน ขุนเขา
พายุมา ขุนเขาไม่ต้องหนี
พายุผ่าน ขุนเขาก็ยังอยู่
ความอาจหาญจะหายไปทันที เมื่อ
ใจวิ่งออกไปอยู่นอกตัว
ใจฝากไว้กับความอยาก
ใจเริ่มเปรียบเทียบ
ใจกลัวว่าจะไม่ถูกรัก ไม่ได้รับการยอมรับ
เมื่อใจกับกายไม่อยู่ด้วยกัน
พลังชีวิตจะลด
ความแหนงใจจะเกิด
และเราจะเริ่ม “ไม่มั่นคงในตัวเอง”
หากวันนี้ต้องลาจากโลกนี้
เรากล้าหรือไม่ที่จะมองชีวิตของตัวเอง
โดยไม่หลบตา
ไม่แก้ตัว
ไม่โทษใคร
ถ้าคำตอบคือ “มองได้”
นั่นแหละ คือ ความอาจหาญในตน
พระอาจารย์สัจจาธิโก
ฟังเพิ่มเติมได้ที่
