ภาพประกอบสร้างขึ้นโดยปัญญาประดิษฐ์ ใช้เพื่อสื่อสารเนื้อหาเท่านั้น
สรุปเนื้อหาและคำอธิบายโดยละเอียดจากรายการ(Live) 27 มิ.ย. 65 วิธีทำตัวให้น่าเคารพ - พระไตรปิฎกยามเช้า EP.496 โดย หลวงพี่สัจจา สัจจาธิโก
ทำตัวอย่างไรให้น่าเคารพ เริ่มต้นจากการพัฒนาตัวเอง
ความเคารพที่แท้จริงไม่ได้เกิดจากการเรียกร้อง แต่เกิดจากการประพฤติตนจนผู้อื่นเกิดความเชื่อถือและนับถือจากใจ
หลายคนอาจเคยตั้งคำถามว่า เราต้องทำอย่างไรให้คนอื่นเคารพและยอมรับในตัวเรา บางคนพยายามแสดงความสามารถ ใช้ตำแหน่งหน้าที่ หรือคาดหวังให้คนรอบข้างปฏิบัติต่อตนเองด้วยความเคารพ แต่สิ่งสำคัญที่มักถูกมองข้ามคือ ก่อนที่เราจะเรียกร้องการยอมรับจากผู้อื่น เราได้กลับมาสำรวจตัวเองแล้วหรือยังว่าเราเป็นคนแบบไหน และมีสิ่งใดที่ควรปรับปรุงให้ดีขึ้น การทำตัวให้น่าเคารพจึงไม่ใช่การพยายามเปลี่ยนความคิดของคนอื่น แต่เป็นการหันกลับมาพัฒนาตนเองให้เป็นคนที่น่าเชื่อถือ มีคุณธรรม และสามารถเป็นแบบอย่างที่ดีให้แก่ผู้อื่นได้
คนที่เก่งหรือประสบความสำเร็จอาจทำให้เราชื่นชมได้ แต่การจะเคารพใครสักคนจากใจอย่างแท้จริงนั้น อาจต้องอาศัยสิ่งที่ลึกซึ้งกว่าความสามารถหรือชื่อเสียง เช่น ความซื่อสัตย์ ความอดทน ความพยายามในการเอาชนะใจตนเอง และการคำนึงถึงความรู้สึกของผู้อื่น บางคนอาจยังไม่ประสบความสำเร็จตามเป้าหมาย แต่เรากลับรู้สึกนับถือในความตั้งใจและความพยายามของเขา เพราะเราเห็นว่าเขาไม่ยอมแพ้ต่ออุปสรรคและยังคงพัฒนาตัวเองอย่างต่อเนื่อง ดังนั้น การเป็นคนน่าเคารพไม่จำเป็นต้องเป็นคนที่เก่งที่สุดหรือประสบความสำเร็จมากที่สุด แต่ควรเป็นคนที่มีคุณสมบัติภายในที่ดี และพยายามดำเนินชีวิตอย่างเหมาะสม
1. มีสัจจะและรักษาคำพูด
ความน่าเชื่อถือเริ่มต้นจากการที่คำพูดและการกระทำสอดคล้องกัน เมื่อเราพูดสิ่งใดไว้ก็ควรพยายามทำตามสิ่งนั้น ไม่กล่าวอย่างหนึ่งแต่กลับทำอีกอย่างหนึ่ง เพราะการผิดคำพูดซ้ำ ๆ อาจทำให้ผู้อื่นสูญเสียความเชื่อมั่นในตัวเราได้
2. พยายามเอาชนะใจตนเอง
การพัฒนาตัวเองต้องอาศัยความพยายามและความสม่ำเสมอ แม้บางเรื่องจะทำได้ยากหรือยังไม่เห็นผลสำเร็จในทันที แต่การไม่ยอมแพ้และตั้งใจแก้ไขข้อบกพร่องของตนเอง เป็นสิ่งที่ทำให้ผู้อื่นเห็นคุณค่าและเกิดความนับถือได้
3. มีความอดทน
การอดทนต่อคำพูดที่กระทบกระเทือนจิตใจ ความขัดแย้ง และสถานการณ์ที่ยากลำบากไม่ใช่เรื่องง่าย แต่การรู้จักควบคุมอารมณ์และไม่ตอบโต้ทุกอย่างตามความรู้สึกในทันที จะช่วยให้เรารับมือกับปัญหาได้อย่างเหมาะสมมากขึ้น
4. คำนึงถึงความรู้สึกของผู้อื่น
คนที่น่าเคารพไม่ได้คิดถึงแต่ความต้องการของตนเอง แต่ยังใส่ใจความรู้สึกและมุมมองของคนรอบข้างด้วย การเปิดใจรับฟังและปฏิบัติต่อผู้อื่นด้วยความเข้าใจ ช่วยสร้างความสัมพันธ์ที่ดีและทำให้ผู้อื่นรู้สึกได้รับการให้เกียรติ
การใช้ตำแหน่ง หน้าที่ ความสัมพันธ์ หรืออำนาจเพื่อบังคับให้ผู้อื่นยอมรับ อาจทำให้คนคนนั้นทำตามสิ่งที่เราต้องการได้ในบางสถานการณ์ แต่ไม่ได้หมายความว่าเขาจะเคารพเราจากใจจริง ตัวอย่างเช่น การคาดหวังให้ลูกต้องเชื่อฟังเพียงเพราะเราเป็นพ่อแม่ หรือการใช้อำนาจของหัวหน้าบังคับให้ผู้ใต้บังคับบัญชายอมรับความคิดเห็นของตนเอง พฤติกรรมเช่นนี้อาจทำให้เกิดความกลัวหรือความจำเป็นต้องยอมทำตาม มากกว่าจะทำให้เกิดความนับถืออย่างแท้จริง
หากเราพบว่าตนเองเคยใช้วิธีดังกล่าว สิ่งสำคัญคือการยอมรับข้อผิดพลาด ขอโทษเมื่อทำให้ผู้อื่นเสียความรู้สึก และกลับมาฝึกฝนตนเองให้สื่อสารอย่างเหมาะสมมากขึ้น เพราะการยอมรับความผิดของตัวเองเป็นจุดเริ่มต้นของการเปลี่ยนแปลงที่ดี
ในชีวิตจริง เราอาจพบคนที่มีพฤติกรรมไม่เหมาะสม รวมถึงคนที่มีตำแหน่งสูงกว่าแต่ไม่ได้ประพฤติตนเป็นแบบอย่างที่ดีเสมอไป เราจึงควรแยกให้ออกระหว่างการให้เกียรติผู้อื่นกับการยกย่องบุคคลนั้นเป็นต้นแบบของชีวิต แม้คนคนหนึ่งจะมีข้อบกพร่อง แต่เราอาจยังมองเห็นคุณสมบัติบางอย่างที่ดีในตัวเขาได้ เช่น ความอดทน ความขยัน หรือความรับผิดชอบ และนำสิ่งเหล่านั้นมาปรับใช้กับตนเอง โดยไม่จำเป็นต้องเห็นด้วยกับทุกการกระทำของเขา การเปิดใจมองหาข้อดีไม่ได้หมายถึงการยอมรับพฤติกรรมที่ไม่ถูกต้อง แต่เป็นการฝึกให้ตนเองมองคนอย่างรอบด้าน รู้จักเลือกเรียนรู้สิ่งที่เป็นประโยชน์ และไม่ปล่อยให้ข้อบกพร่องของผู้อื่นกลายเป็นเหตุให้เราหยุดพัฒนาตัวเอง
เมื่อถูกนินทาหรือได้รับคำวิจารณ์ เราอาจรู้สึกไม่สบายใจและอยากตอบโต้ แต่ก่อนจะตัดสินใจทำอะไร ควรพิจารณาสิ่งที่เกิดขึ้นอย่างมีเหตุผล โดยเริ่มจากคำถามสามข้อ ได้แก่
สิ่งที่ผู้อื่นพูดนั้นเป็นความจริงหรือไม่
หากเป็นความจริง สิ่งที่เราทำเหมาะสมแล้วหรือยัง และมีอะไรที่ควรแก้ไข
หากมีข้อผิดพลาด เราสามารถปรับปรุงตนเองได้อย่างไร
หากคำวิจารณ์มีส่วนที่เป็นประโยชน์ เราก็ควรนำมาพิจารณาและปรับปรุงตนเอง แต่หากเป็นเรื่องที่ไม่เป็นความจริงหรือไม่สามารถแก้ไขได้ด้วยการตอบโต้ เราอาจเลือกวางใจ ไม่จำเป็นต้องนำทุกคำพูดมาเป็นภาระของตนเอง การรับฟังความคิดเห็นอย่างมีสติไม่ได้หมายความว่าเราต้องเชื่อทุกคำพูด แต่หมายถึงการรู้จักแยกแยะและเลือกใช้สิ่งที่ช่วยให้เราพัฒนาตัวเองได้จริง
การเปรียบเทียบตัวเองกับคนอื่นอยู่เสมอ อาจทำให้เรารู้สึกด้อยค่า อิจฉา หรือไม่พอใจในสิ่งที่ตนเองมี โดยเฉพาะเมื่อเราใช้ความสำเร็จของผู้อื่นเป็นเครื่องตัดสินคุณค่าของตัวเอง แทนที่จะมุ่งสนใจว่าใครดีกว่าใคร เราควรกลับมาถามตัวเองว่า วันนี้เรามีสิ่งใดที่ทำได้ดีขึ้นบ้าง เรายังมีข้อบกพร่องอะไรที่ต้องแก้ไข และมีพฤติกรรมใดที่สามารถทำให้เราเป็นคนที่ดีขึ้นได้ การพัฒนาตัวเองไม่จำเป็นต้องเกิดขึ้นอย่างรวดเร็วหรือสมบูรณ์แบบในทันที แต่เริ่มได้จากการปรับปรุงสิ่งเล็ก ๆ ในชีวิตประจำวัน เช่น รักษาคำพูด รับผิดชอบหน้าที่ อดทนต่อปัญหา และใส่ใจความรู้สึกของคนรอบข้าง
การทำตัวให้น่าเคารพเริ่มต้นจากการกลับมาดูแลและพัฒนาตัวเอง ไม่ใช่การเรียกร้องให้คนอื่นยอมรับหรือใช้ความสัมพันธ์และอำนาจบังคับให้ใครทำตามเรา และความซื่อสัตย์ ความพยายามเอาชนะใจตนเอง ความอดทน และการคำนึงถึงผู้อื่น ล้วนเป็นพื้นฐานสำคัญที่ช่วยให้เราเป็นคนที่น่าเชื่อถือและน่าเคารพมากขึ้น แม้เราไม่สามารถกำหนดได้ว่าทุกคนจะคิดหรือรู้สึกกับเราอย่างไร แต่เราสามารถเลือกได้ว่าจะประพฤติตนอย่างไรในแต่ละวัน
สุดท้ายแล้ว อย่ามัวแต่ถามว่าทำอย่างไรให้คนอื่นเคารพเรา แต่ลองถามตัวเองว่า วันนี้เราได้ทำอะไรที่ทำให้ตัวเองน่าเคารพมากขึ้นแล้วหรือยัง เพราะการเปลี่ยนแปลงที่ดี เริ่มต้นได้จากตัวเราเอง
รับชมวิดีโอฉบับเต็มได้ที่
