ชาดก 500 ชาติ รวมนิทานชาดกพร้อมภาพประกอบ คติธรรม ข้อคิดสอนใจ

สีลวีมังสชาดก 

ว่าด้วย ความลับไม่มีในโลก

                 ณ พระเชตวันมหาวิหาร ในคืนหนึ่ง ภิกษุประมาณ 500 รูปต่างพักอยู่ภายในวัดภายนอกเงียบสงบแต่ในใจของภิกษุหลายรูปกลับไม่สงบเลยบางรูปเริ่มคิดฟุ้งซ่านไปในเรื่องความอยากและกิเลสต่าง ๆพระพุทธเจ้าทรงตรวจดูเหล่าภิกษุอยู่เสมอ เมื่อทรงทราบสิ่งที่เกิดขึ้น จึงรับสั่งให้พระอานนท์เรียกภิกษุทั้งหมดมาประชุมกันเมื่อทุกคนนั่งพร้อมแล้ว พระองค์ตรัสว่า"ภิกษุทั้งหลาย""บัณฑิตในอดีตกาล ไม่กล้าทำความชั่ว แม้ในที่ที่คิดว่าไม่มีใครเห็น""เพราะเขารู้ว่า..."ที่ลับสำหรับการทำความชั่วนั้น ไม่มีจริงจากนั้น พระองค์จึงทรงเล่าเรื่องในอดีตให้ฟัง

                 อาจารย์กับศิษย์ 500 คนนานมาแล้ว ในกรุงพาราณสีมีอาจารย์ผู้มีชื่อเสียงคนหนึ่ง เปิดสำนักสอนวิชาให้แก่ชายหนุ่มประมาณ 500 คนหนึ่งในศิษย์เหล่านั้น เป็นชายหนุ่มผู้มีปัญญา สุภาพ และซื่อตรงเขาเรียนเก่งไม่แพ้ใครแต่สิ่งที่อาจารย์สังเกตเห็นมากกว่าความฉลาด คือความระพฤติของเขาในเวลานั้น อาจารย์มีลูกสาวอยู่คนหนึ่งนางเติบโตจนถึงวัยที่จะออกเรือนอาจารย์จึงเริ่มคิดว่า

           "เราจะยกลูกสาวให้ใครดี" ลูกศิษย์ของเขามีตั้ง 500 คนทุกคนดูมีความรู้หลายคนพูดจาดีหลายคนมาจากครอบครัวมีฐานะแต่สิ่งหนึ่งที่อาจารย์อยากรู้คือใครเป็นคนดีจริง ๆ แม้ในเวลาที่ไม่มีใครมอง

                 บททดสอบประหลาดวันหนึ่ง อาจารย์เรียกลูกศิษย์ทั้ง 500 คนมารวมกันแล้วกล่าวว่า"พ่อทั้งหลาย ลูกสาวของเราโตแล้ว เราตั้งใจจะจัดงานแต่งงานให้เธอ""แต่ตอนนี้ยังขาดเสื้อผ้าและเครื่องประดับ"เหล่าศิษย์ต่างตั้งใจฟังจากนั้นอาจารย์ก็พูดบางอย่างที่ทำให้ทุกคนต้องหันมองหน้ากัน"พวกเธอจงกลับบ้าน""แล้วลักผ้าหรือเครื่องประดับของญาติพี่น้องมาให้เรา"ศิษย์หลายคนตกใจแต่ก่อนที่จะมีใครพูด อาจารย์ก็กล่าวต่อว่า"มีเงื่อนไขอย่างหนึ่ง"

           "พวกเธอต้องเอามาในเวลาที่ไม่มีใครเห็น""หากมีใครเห็นตอนที่พวกเธอขโมย...""เราจะไม่รับของชิ้นนั้น"ศิษย์ทั้งหลายพยักหน้ารับแล้วแยกย้ายกันกลับบ้านของที่ทยอยถูกนำมาหลังจากวันนั้นลูกศิษย์เริ่มนำของมาส่งทีละคนคนหนึ่งนำผ้ามา"เมื่อคืนทุกคนหลับหมดแล้วขอรับ ไม่มีใครเห็น"อีกคนนำสร้อยมา

            "ข้าพเจ้าเอามาตอนในบ้านไม่มีคน"อีกคนหนึ่งนำเครื่องประดับมา"ไม่มีใครเห็นแน่นอนขอรับ"กองผ้าและเครื่องประดับจึงค่อย ๆ สูงขึ้นอาจารย์รับทุกชิ้นไว้แต่ไม่ได้พูดอะไร

                  จนเวลาผ่านไปศิษย์เกือบทุกคนนำของมาแล้วเหลืออยู่เพียงคนเดียวนั่นคือชายหนุ่มผู้มีปัญญาเขามาหาอาจารย์ตามปกติแต่ในมือกลับไม่มีอะไรเลย

           "ทำไมเจ้าจึงไม่เอาอะไรมา"อาจารย์จึงถามว่า"คนอื่นนำของมาให้เราหมดแล้ว""เหตุใดเจ้าจึงไม่เอาอะไรมาเลย"ชายหนุ่มตอบว่า"เพราะข้าพเจ้าหาที่ที่ไม่มีใครเห็นไม่ได้ขอรับ"อาจารย์แกล้งทำเป็นสงสัย"เป็นไปได้อย่างไร""ในบ้านไม่มีห้องลับหรือ""ในป่าไม่มีที่เปลี่ยวหรือ"

            "ตอนกลางคืนไม่มีเวลาที่ทุกคนหลับหรือ"ชายหนุ่มส่ายหน้าแล้วตอบอย่างสงบว่า"ท่านอาจารย์บอกว่า ของที่จะนำมา ต้องไม่มีใครเห็น""แต่ข้าพเจ้าคิดดูแล้ว...""ต่อให้ไม่มีพ่อแม่เห็น""ไม่มีญาติเห็น""ไม่มีคนอื่นเห็น""ข้าพเจ้าก็ยังเห็นตัวเองอยู่"

                 อาจารย์นิ่งฟังชายหนุ่มกล่าวต่อว่า"แม้อยู่คนเดียวกลางป่า""ต่อให้ไม่มีมนุษย์สักคนอยู่ใกล้""ที่แห่งนั้นก็ยังไม่ว่างเปล่า""เพราะอย่างน้อย..."ตัวข้าพเจ้าก็อยู่ตรงนั้นความลับที่หลอกได้เพียงคนอื่นชายหนุ่มกล่าวต่อว่า"คนเราสามารถหลอกคนอื่นได้""สามารถซ่อนสิ่งของได้""สามารถปิดบังเรื่องที่ทำไว้ได้""แต่เราไม่สามารถซ่อนความจริงจากตัวเอง""เพราะฉะนั้น ข้าพเจ้าจึงไม่พบสถานที่ใดเลย ที่สามารถทำความชั่วโดยไม่มีใครเห็น"

                  เมื่อพูดจบอาจารย์ก็ยิ้มออกมาเพราะนี่คือคำตอบที่เขารอคอยมาตั้งแต่ต้นความจริงของบททดสอบอาจารย์ลุกขึ้นแล้วเรียกลูกศิษย์ทุกคนมารวมกันจากนั้นกล่าวว่า"พ่อทั้งหลาย ความจริงแล้วเราไม่ได้ต้องการของพวกนี้เลย"ทุกคนต่างตกใจอาจารย์พูดต่อ"เราต้องการเพียงทดสอบว่า ใครจะรักษาความดีไว้ได้ เมื่อคิดว่าไม่มีใครเห็น"

                 แล้วเขาหันไปยังชายหนุ่มผู้ยืนมือเปล่า"ในพวกเธอทั้งหมด""มีเพียงคนเดียวที่เข้าใจว่า ความดีไม่ได้มีไว้แสดงต่อหน้าคนอื่น""แต่คือสิ่งที่ต้องรักษา แม้ในวันที่ไม่มีใครมอง"จากนั้นอาจารย์จึงนำสิ่งของทั้งหมดคืนให้แก่ลูกศิษย์พร้อมกล่าวว่า"พวกเธอจงนำของเหล่านี้กลับไปคืนเจ้าของเสีย"

                  ผู้ที่คู่ควรท้ายที่สุด อาจารย์จึงตัดสินใจยกลูกสาวให้แก่ชายหนุ่มผู้มีศีลไม่ใช่เพราะเขาร่ำรวยที่สุดไม่ใช่เพราะนำของมีค่ามามากที่สุดและไม่ใช่เพราะเขาเก่งที่สุดในหมู่ศิษย์แต่เพราะในวันที่ทุกคนคิดว่า"ไม่มีใครเห็นหรอก"เขากลับคิดว่า"เรายังเห็นตัวเองอยู่"พระพุทธเจ้าทรงเฉลย

                  เมื่อเล่าเรื่องจบ พระพุทธเจ้าจึงตรัสแก่ภิกษุทั้งหลายว่า"มาณพเหล่านั้นพลาดไป เพราะคิดว่าสามารถซ่อนความผิดจากผู้อื่นได้""ส่วนบัณฑิตผู้มีศีล ได้สิ่งที่ดี เพราะรักษาความถูกต้องไว้"

                   
               พระศาสดา ครั้นทรงนำพระธรรมเทศนานี้มาแล้ว จึงทรงประกาศสัจจะ ในเวลาจบสัจจะ ภิกษุ ๕๐๐ รูปนั้นตั้งอยู่ในพระอรหัต แล้วทรงประชุมชาดกว่า..
               อาจารย์ในครั้งนั้น ได้เป็น พระสารีบุตร
               ส่วนมาณพผู้บัณฑิตได้เป็น เราตถาคต ฉะนี้แล.