ความหมายของอรูปกัมมัฏฐาน

วันที่ 07 สค. พ.ศ.2558

 

ความหมายของอรูปกัมมัฏฐาน

 อรูป แปลว่า ไม่มีรูป หมายถึงภาวะที่ปราศจากรูป

            อรูปกัมมัฏฐาน หมายถึง การเอาอารมณ์ที่ไม่ใช่รูปฌานเป็นที่ตั้งแห่งการงานทางใจ ที่เจาะจงเอาอารมณ์ที่ไม่ใช่รูปฌาน เพราะเห็นว่าฌานที่ต้องอาศัยรูปเป็นอารมณ์นั้นหยาบกว่า ฌานที่ไม่ใช้รูปเป็นอารมณ์ สมาธิที่เกิดจากรูปก็ต้องหยาบกว่าสมาธิที่เกิดจากสิ่งที่ไม่ใช่รูป ดังนั้น สมาธิที่เกิดจากอรูปฌานต้องมีกำลังมั่นคงและประณีตมาก เพราะปรารถนาจะได้ฌานที่ประณีตยิ่งและมีกำลังมั่นคง จึงเจริญอรูปกัมมัฏฐาน

            ผู้ที่จะเจริญอรูปกัมมัฏฐาน จะต้องเป็นรูปาวจรปัญจมฌานลาภีบุคคล คือ บุคคลที่ได้ฌาน55) มาแล้ว และมีวสีภาวะ คือ ความคล่องชำนาญสามารถในฌานทั้ง 5 นั้น โดยสมบูรณ์เป็นอย่างดีด้วย จึงจะเจริญอรูปกัมมัฏฐานได้

 

วสีภาวะ หรือความชำนาญในฌาน มี 5 ประการ คือ

1.อาวัชชนวสี ชำนาญในการระลึก

2.สมาปัชชนวสี ชำนาญในการเข้าฌาน

3.อธิษฐานวสี ชำนาญในการกำหนดเวลาเข้า

4.วุฏฐานวสี ชำนาญในการกำหนดเวลาออก

5.ปัจจเวกขณวสี ชำนาญในการพิจารณาองค์ฌาน

 

อรูปกัมมัฏฐานที่บุคคลเจริญนั้น มี 4 ประการ ได้แก่

1.อากาสบัญญัต เป็นอรูปกัมมัฏฐานให้ถึง อากาสานัญจายตนฌาน

2.อากาสานัญจายตนฌาน เป็นอรูปกัมมัฏฐานให้ถึง วิญญาณัญจายตนฌาน

3.นัตถิภาวบัญญัติ เป็นอรูปกัมมัฏฐานให้ถึง อากิญจัญญายตนฌาน

4.อากิญจัญญายตนฌาน เป็นอรูปกัมมัฏฐานให้ถึง เนวสัญญานาสัญญายตนฌาน

 

----------------------------------------------------------------------------

5) ฌาน 4 มาตามนัยอภิธรรม แตกต่างจากฌาน 4 ตามนัยพระสูตร คือ ท่านแยกทุติยฌาน ในนัยพระสูตรออก เป็น ทุติยฌาน ที่มีองค์ฌาม คือ วิจาร, ปีติ, สุข, เอกัคคตา และตติยฌาน มีองค์ฌาน คือ ปีติ, สุข, เอกัคคตา.

MD 407 สมาธิ 7: สมถกัมมัฏฐาน 40 วิธี