วารสารอยู่ในบุญ ธรรมะออนไลน์

พระธรรมเทศนา ปุจฉา-วิสัชนา บทความข่าว ผลการปฏิบัติธรรม ตักบาตรพระ บาลีน่ารู้ กฏแห่งกรรม ฝันในฝัน บวชพระ

บทความอยู่ในบุญ ต้นบัญญัติมารยาทไทย ตอนที่ ๔ บ่อเกิดของมารยาทไทย หมวดที่ ๑ สารูป (ข้อ ๙-๒๐)

ต้นบัญญัติมารยาทไทย
เรื่อง : หลวงพ่อทัตตชีโว


ต้นบัญญัติมารยาทไทย
ตอนที่ ๔ บ่อเกิดของมารยาทไทย
หมวดที่ ๑ สารูป (ข้อ ๙-๒๐)

 

ต้นบัญญัติมารยาทไทย ตอนที่ ๔ บ่อเกิดของมารยาทไทย หมวดที่ ๑ สารูป (ข้อ ๙-๒๐)

ข้อ ๙-๑๐ “ภิกษุพึงทำความศึกษาว่า เราจักไม่เวิกผ้าไปในบ้าน-นั่งในบ้าน”

      เวิกผ้าทำอย่างไร? บางคนไม่รู้ เวิกผ้าหมายความว่า ถกผ้าขึ้นเปิดสีข้างให้เห็น เช่นถกจีวรขึ้นพาดไว้บนบ่า ถกสบงรั้งขึ้นจนพันเข่าทั้งในเวลาเดิน ทั้งในเวลานั่ง

      ตามธรรมดาพระภิกษุเวลาเข้าไปในบ้านใครก็ตาม พระวินัยกำหนดให้ห่มคลุม ทีนี้เกิดร้อนขึ้นมาเลยเผลอสติถกสบงจีวรขึ้น พูดง่าย ๆว่า ติดแอร์คอนดิชั่นไว้ข้าง ๆ เสียแล้ว กะให้เย็นสบาย อย่างนี้เริ่มไม่งาม

      ย้อนกลับมาถึงพวกเราประชาชนชาวบ้านรูปแบบเสื้อผ้าเครื่องนุ่งห่มไม่มีจำกัด นับว่าสบายกว่าพระภิกษุมากนัก แต่อย่างไรก็ขอฝากไว้ด้วย โดยเฉพาะคุณผู้หญิง ถ้าจะไม่ให้เป็นการขุดบ่อล่อจระเข้ละก็ เสื้อไม่มีแขนไม่ค่อยน่าใส่ อย่างไรก็ขอให้มีแขน จะแขนสั้นหรือแขนยาวแค่ไหนไม่ว่ากัน แล้วถ้าจะให้ดีอย่างน้อยให้ยาวสักเกือบ ๆ ถึงข้อศอก ค่อยโล่งใจ ถามว่าผู้หญิงใส่เสื้อไม่มีแขนไม่สวยตรงไหน? จะว่าไปในสายตาของผู้ชายเขาก็ว่าสวย แต่รู้ไว้เถิด จระเข้ตาลุกแล้ว ไม่ดีแล้วเพราะฉะนั้นใส่เสื้อมีแขนไว้แหละดี

      ขอพูดไว้ ณ ที่นี้เสียด้วยเลยว่า คุณหนูผู้หญิงเวลามาวัด พวกเสื้อยืดไม่ควรใส่ แม้ไปที่ไหน ๆ ก็ไม่ควรใส่ ยกเว้นที่บ้าน ถือเอาสบาย ๆ ก็ไม่เป็นไร

      เวลาใส่เสื้อยืด ถ้าเหงื่อไม่ออกหรือยังไม่เปียกน้ำก็แล้วไป ถ้าเหงื่อออกเปียกน้ำเข้าแล้วจะรัดรูปจัด กลายเป็นขุดบ่อล่อจระเข้ ไม่ดีแน่ ๆโอกาสเหมาะที่จะได้ใช้เสื้อยืดก็เห็นมีแต่เวลาเล่นกีฬา แต่ถึงว่าเล่นกีฬาก็เถิด หาเสื้อยืดที่เนื้อผ้าหนา ๆ สักหน่อยจะได้ไม่รัดรูปเกินไปปลอดภัยไว้ก่อนนะลูกนะ

      สวัสดิภาพบนท้องถนน สวัสดิภาพในชีวิตประจำวันของคนไทยขณะนี้ไม่ค่อยดีเท่าที่ควรอะไรที่จะเป็นการป้องกันตัวเองได้ต้องจัดแจงป้องกันไว้เสียก่อน แล้วจะรอดตัว

      อีกอย่างหนึ่ง เวลามานั่งสมาธิที่วัด ถ้าหากกระโปรงหรือผ้าถุงของเรายาวไม่ถึงครึ่งหน้าแข้งหรือแคบจัด ขอเถิดอย่านั่งขัดสมาธิเลย ไม่งามแน่ เอาแค่นั่งพับเพียบก็แล้วกันถนัดไม่ถนัดก็ต้องยอม ถ้าลงไปนั่งขัดสมาธิแล้วหัวเข่าโผล่ออกมาทั้งสองข้างเมื่อไร เป็นไม่งามเมื่อนั้น มันล่อแหลมเกินไป ยกเว้นมีผ้าคลุมตักผืนโต ๆ คลุมไว้ อย่างนั้นพอสู้ เวลาชวนใครมาวัดก็เหมือนกัน ช่วยบอกเขาเรื่องการนุ่งห่มด้วย ไม่อย่างนั้นจะมาพลาดกันที่วัดนี่เอง


ข้อ ๑๑-๑๒ “ภิกษุพึงทำความศึกษาว่า  เราจักไม่หัวเราะไปในบ้าน-นั่งในบ้าน”

      ข้อนี้หมายถึงการหัวเราะแบบไม่ยั้ง ถูกใจอะไรก็ฮ่า ๆ ๆ ขึ้นมาทีเดียว โชว์ฟันหมด ๓๒ ซี่เลย แบบนี้ท่านว่าคงไม่งาม

      โบราณท่านเตือนสติเอาไว้ว่า ใครก็ตามที่เวลามีเรื่องถูกใจ ดีใจ แล้วแผดเสียงหัวเราะชอบใจ ดังสนั่นลั่นทุ่งไปหมด คนแบบนี้ให้รู้ไว้เลยว่า เป็นคนควบคุมอารมณ์ตัวเองไม่อยู่ถ้ามีเรื่องมากระทบใจเมื่อใดก็จะระงับความเสียใจไว้ไม่ได้ ควบคุมสติไว้ไม่อยู่เช่นเดียวกันเวลาดีใจหัวเราะดังเท่าไร เวลาเสียใจก็ปล่อยโฮ ๆ ๆ ไม่ยั้งเท่านั้น ท่านว่าคนไหนเวลาดีใจแสดงอาการดีใจสุดขีด เวลาเสียใจก็จะมีอาการเสียใจสุดขีดทำนองเดียวกัน

      ถ้าจะให้ดี ท่านแนะว่า จะยิ้ม จะหัวเราะก็ยั้งไว้แค่มุมปากข้างเดียว ส่วนอีกข้างให้ขยักเอาไว้ก่อน เผื่อเวลาถูกด่า เวลาเสียใจ จะได้ปรับยิ้มรับได้ โบราณท่านว่าไว้อย่างนี้ ส่วนจะยิ้มมุมปากเดียวหรือหัวเราะมุมปากเดียวได้อย่างไรก็ลองไปทำดู

      เรื่องนี้ขอฝากไว้เป็นหลักในการดูคน เวลารับลูกน้องมาทำงานด้วยหรือแม้จะไปอยู่กับลูกพี่คนไหนก็ตาม ให้สังเกตว่า ถ้าลูกพี่ลูกน้องคนไหนมีอาการสุดโต่งอย่างว่า คือ ดีใจก็ปล่อยฮ่า ๆ ออกมาเต็มที่ ให้รู้ไว้เลยว่าเจ้านี่เป็นคนเจ้าอารมณ์ คุมสติไม่อยู่ เวลาเสียใจหรือตกใจจะมีอาการสุดขีด ไม่สมประดี ปลอบยากงานการเสียหายหมด เอาเป็นหลักไม่ได้เลย

      ถ้าคนไหนเวลาดีใจก็แค่หัวเราะหึ ๆ ๆยิ้มนิด ๆ เวลาเสียใจก็พอจะหวังได้ว่าต้องเป็นทำนองเดียวกัน คือ ไม่ถึงกับตีโพยตีพายให้เสียขบวน คนอย่างนี้น่าคบ น่าทำงานด้วย

      ใครเคยมีอาการดีใจหรือเสียใจสุดโต่งอย่างนี้ให้รีบแก้ไขเสีย ปรับให้พอดี ๆ ยิ่งเป็นสาวเป็นนางยิ่งต้องระวัง ขืนไปหัวเราะฮ่า ๆโชว์หมด ๓๒ ซี่ที่บ้านใครเข้า จะไม่งามนะลูกแม้พวกเราผู้ชายก็เหมือนกัน ต้องระวัง

      เคยเจอตอนหนุ่ม ๆ เข้าร้านอาหาร ก็ล้อมวงกินอาหารกันอยู่ดี ๆ วงใครวงท่าน พอเหล้ายาปลาปิ้งเข้าปากได้ที่ ถูกใจขึ้นมาก็ฮ่า ๆตามแบบฉบับอย่างนั้น วงอื่น ๆ เหลียวมามองทั้งร้าน มองกันไปมองกันมา พอใกล้จะปิดร้านก็ได้เรื่อง เสียงวงข้าง ๆ แขวะขึ้นมาลอย ๆ ว่า “ไม่รู้เป็นไง คืนไหนไม่ได้เตะคน นอนไม่หลับ” เพื่อนวงเราก็ไม่เบา สอดรับขึ้นทันควัน “เหมือนกันเลยพวก คืนไหนไม่ได้โดนเตะ อั๊วก็นอนไม่หลับเหมือนกัน” เท่านั้นแหละ ว่ากันเละหามไปทั้งคู่เลย

      ตอนนั้นยังเป็นวัยรุ่น คิดว่าหัวเราะกับเพื่อนของเราตรงนี้ไม่เกี่ยวกับใคร ทำไมจะต้องมาเขม่นเราด้วย ก็นั่นแหละ เขากำลังปรึกษางานการอะไรกันคร่ำเคร่ง เราก็แหกปากหัวเราะฮ่า ๆ แทรกขึ้นมา ทำให้เขารำคาญ แล้วยังไม่รู้ตัว ก็ต้องโดนอย่างนั้น

      เรื่องอย่างนี้อย่ามองข้าม ฝึกกันให้ดีนะลูกมีอะไรถูกใจก็ยิ้มนิด ๆ หัวเราะก็อย่าให้ปากกว้างมากนัก แค่แย้ม ๆ ก็พอ ถ้าไม่ถูกใจก็แค่หน้าเฉย ๆ อย่าให้ถึงกับหน้าหงิก ทำได้อย่างนี้ก็เท่ากับว่าเรามีสติดีพอสมควรทีเดียว ฝึกสติได้อย่างนี้แล้ว ต่อไปถึงเวลาสมาธิก็ไปได้เร็วพวกที่ดีใจก็ฮ่า ๆ ๆ เสียใจก็โฮ ๆ ๆ ไม่มียั้งพวกนี้ฝึกสมาธิไม่ค่อยก้าวหน้าหรอก พอทำท่าจะดี ใจก็แวบไปถึงเรื่องที่เคยถูกใจ ใจก็เตลิดไปอีก นั่งไป ๆ เดี๋ยวเรื่องเก่า ๆ ร้าย ๆ ก็ผุดขึ้นมาอีกแล้ว ทำใจหยุดใจนิ่งไม่ได้สักที

      ส่วนพวกที่มีอะไรก็ยิ้มน้อย ๆ พวกนี้ฝึกสมาธิไปได้เร็ว ใครอยากจะฝึกสมาธิไปได้เร็วก็เลิกหัวเราะเย้ยฟ้าท้าดินแบบนั้นเสียนะ


ข้อ ๑๓-๑๔ “ภิกษุพึงทำความศึกษาว่า  เราจักไม่พูดเสียงดังไปในบ้าน-นั่งในบ้าน”

      ข้อนี้ก็ทำนองเดียวกัน พูดเสียงดัง หัวเราะเสียงดัง ลว้ นก่อความรำคาญให้เขาทั้งนั้น หรือแม้ไม่มีใครเลยในที่นั้น ก็ยังฟ้องว่า เราเป็นคนเผลอสติอยู่เป็นประจำ เผลอสติอย่างนี้ เมื่อไรจะทำสมาธิได้กับเขาสักที


ข้อ ๑๕-๑๖ “ภิกษุพึงทำความศึกษาว่า เราจักไม่โคลงกายไปในบ้าน-นั่งในบ้าน”

       พวกเราคงเคยเห็น บางคนนั่งคุยกับเพื่อนก็นั่งโยกนั่งโคลง เดี๋ยวก็อย่างนั้นเดี๋ยวก็อย่างนี้
ออกท่าออกทางประกอบจนเกินงาม ถ้าจะพูดให้ชัดก็คือ ทำเหมือนกำลังแสดงละครอยู่หน้าเวทีในชีวิตประจำวัน ใครขืนพูดคุยออกท่าออกทางถึงขนาดนั้น อย่างดีก็เป็นตัวตลกประจำหมู่บ้าน ปะเหมาะเคราะห์ร้ายไปสร้างความรำคาญให้นักเลงเข้าก็จะเจ็บตัว  โดยเฉพาะผู้ชาย ถ้าเข้าไปกินข้าวปลาอาหารในร้านที่มีพวกขี้เมาอยู่ด้วยแล้วออกท่าออกทางมากเกินไป เดี๋ยวเถิดขวดเหล้าลอยมาโดนหัวเมื่อไรไม่รู้นะ


ข้อ ๑๗-๑๘ “ภิกษุพึงทำความศึกษาว่า เราจักไม่ไกวแขนไปในบ้าน-นั่งในบ้าน”

      ไกวแขนก็คือ แกว่งแขนมากเกินกว่าปกติแกว่งจนเกินงาม ผู้ชายบางคนเดินกรีดกรายแขน กรีดกรายยิ่งกว่าผู้หญิง เราดูเท่าไรก็ไม่งาม อะไรที่ผิดปกติ ผิดธรรมชาติ ดูแล้วไม่ค่อยงาม คนมาวัดบางคนก็เป็น ทั้ง ๆ ที่เป็นผู้ชายแต่เดินเหมือนผู้หญิง แกว่งแขนกระตุ้งกระติ้งมาเชียว อาจเป็นเพราะถูกเลี้ยงดูมาในกลุ่มผู้หญิงหรือมีพี่ผู้หญิงน้องผู้หญิงมาก เลยเอาอย่างกัน อย่างนี้ไม่งาม รีบแก้ไขเสีย แล้วก็อย่าระวังจัดถึงขนาดเดินตัวแข็งทื่อเป็นหุ่นยนต์ไปเสียอีก    กิริยาอาการเหลา่ นี้ เราเองมักไม่รู้ตัว ต้องอาศัยถามเพื่อนสนิทกัน ขอร้องให้เขาวิจารณ์ตรง ๆ ว่า ท่าเดินของเราเป็นอย่างไร ท่ายืนท่านั่ง ดีหรือไม่ดีอย่างไร แล้วพอเขาตอบตรง ๆก็อย่าไปโกรธเขานะ


ข้อ ๑๙-๒๐ “ภิกษุพึงทำความศึกษาว่า  เราจักไม่สั่นศีรษะไปในบ้าน-นั่งในบ้าน”

       ในเรื่องของการไม่สั่นศีรษะต้องหัดให้เคย อยู่ในกลุ่มเพื่อนฝูงอาจจะไม่ถือสากัน แต่อยู่ใน
กลุ่มผู้ใหญ่ถือว่าไม่ดี อย่าไปทำ เวลาท่านถามอะไร จะตอบรับหรือปฏิเสธก็พูดออกมาเลยอย่าพยักหน้าหงึกหงัก อย่าสั่นหัวหรือส่ายหน้าเหมือนพวกกิ้งก่า พวกลิง อย่างนี้ไม่งาม

      เวลายืน เดิน นั่ง หรือนอนอยู่ เมื่อมีใครเขาเรียกหาก็อย่าเหลียวลอกแลกครึ่ง ๆ กลาง ๆถ้าจะเหลียวให้เหลียวทั้งตัว อย่าเอี้ยวแต่คอหรือผินแต่หน้า ถ้าเขาเรียกทางซ้ายก็หันไปทั้งตัวทางซ้าย เรียกทางขวาก็หันไปทั้งตัวทางขวา แม้ที่สุดกลับหลังหันก็ยังไหว ถ้าเอี้ยวแต่คอหรือผินแต่หน้า ตะแคง ๆ คอไปอย่างนั้น เหมือนไม่เต็มใจ ถ้าเขาอารมณ์ไม่ดีจะพาลหาว่าเราค้อนให้ จะเป็นเรื่องเป็นราวขึ้นมาอีก

      ถ้าได้ยินเสียงเรียกยังไม่ชัด ไม่แน่ใจว่าทางซ้ายหรือทางขวา ก็ฟังให้แน่ใจแล้วค่อย ๆหมุนตัวหันไปทางนั้น อย่าทำหันรีหันขวางสะบัดหน้าไปทางโน้นทีทางนี้ที จะดูหลุกหลิกเสียบุคลิกไป เข้าวัดแล้วหัดให้เคย บางคนชอบเลียนแบบดารา ทำคอตะแคงไปตะแคงมา ถ้าตะแคงแล้วได้เงินก็ตะแคงเข้าไปเถิด แต่ถ้าตะแคงแล้วไม่ได้เงิน อย่าตะแคงเลยนะลูก


(อ่านต่อฉบับหน้า)

บทความนี้ ถูกใจคุณหรือไม่ + -

บทความอยู่ในบุญทั้งหมด ฉบับที่ ๑๕๘ เดือนธันวาคม ๒๕๕๘

สิ่งดีๆมีไว้แบ่งปัน อะไรดีๆมีอีกเยอะ กด Like facebook กัลยาณมิตร