ว่าด้วย การพิจารณา
ณ ป่าใหญ่ในแคว้นโกศลใกล้หมู่บ้านชื่อ “นฬกปานะ” มีสระน้ำแห่งหนึ่งน้ำใส…ดูสะอาด…น่าดื่มแต่ใครจะรู้ว่า…มัน “อันตราย” ฝูงวานรกับหัวหน้าผู้ฉลาดในป่านั้น มีฝูงวานรถึง 80,000 ตัวและมี “จ่าฝูง” ที่ฉลาดมาก (พระโพธิสัตว์) ก่อนออกหากินทุกวันเขามักเตือนลูกน้องเสมอว่า “พวกเจ้า…ป่านี้ไม่ธรรมดามีทั้งต้นไม้พิษ และแหล่งน้ำอันตราย”
“อะไรที่ไม่เคยกิน…อย่ากินน้ำที่ไม่เคยดื่ม…อย่าดื่มต้องถามเราก่อนเสมอ” วานรทั้งหลายพยักหน้า “รับทราบ!” สระน้ำที่ดูดี…แต่ไม่ปลอดภัยวันหนึ่ง ฝูงวานรเดินทางไปในที่ใหม่อากาศร้อน…ทุกตัวเริ่มกระหายน้ำแล้วก็เจอสระน้ำสวยงาม “น้ำใสขนาดนี้ น่าจะดื่มได้แน่!” วานรบางตัวพูด
แต่ไม่มีใครกล้าลงไป “รอจ่าฝูงก่อน…” ทุกตัวคิดเหมือนกัน แค่ “รอยเท้า” ก็รู้เรื่องไม่นาน จ่าฝูงก็มาถึงเขาไม่ได้รีบดื่มน้ำแต่…เดินสำรวจรอบสระแล้วก็หยุดนิ่ง “แปลก…”“มีแต่รอยเท้า ‘ลง’แต่ไม่มีรอยเท้า ‘ขึ้น’ เลย!” เขาหรี่ตา แล้วพูดเสียงจริงจัง “สระนี้…มีตัวอันตรายแน่ๆ”
ทันใดนั้น…ไม้อ้อทุกลำ กลายเป็น “ท่อกลวงทะลุทั้งลำ” เหมือนหลอดดูดน้ำ! 80,000 ชีวิตรอดด้วยปัญญาวานรทั้งฝูงนั่งอยู่ริมสระแต่ไม่มีใครลงน้ำเลยทุกตัวใช้ไม้อ้อดูดน้ำจากฝั่งดื่มกันอย่างปลอดภัย…ไม่ต้องเสี่ยงผีเสื้อน้ำได้แต่มอง…ทำอะไรไม่ได้เลยสุดท้ายมันก็หงุดหงิด แล้วจมหายไป
ครั้นทรงนำพระธรรมเทศนานี้มาสืบต่ออนุสนธิแล้ว จึงทรงประชุมชาดกว่า
ผีเสื้อน้ำในครั้งนั้น ได้เป็น พระเทวทัต ในบัดนี้
วานรแปดหมื่นในครั้งนั้น ได้เป็น พุทธบริษัท ในบัดนี้
ส่วนพระยากระบี่ผู้ฉลาดในอุบายในครั้งนั้น ได้เป็น เรา แล.
